شيخ المشايخ كيست؟

کد خبر: ۱۰۷۸۶۶

تاریخ: ۰۸ دی ۱۴۰۰ - ۱۷:۰۰

شوشان - فاضل دریس:

درگذشت شيخ فاضل فرزند شيخ مجاهد آل ناصر شيخ المشايخ بني كعب در شادگان بازتاب گسترده اي در فضاي اجتماعي و رسانه اي منطقه يافت و شايد موجب پرسش عده اي از افراد در مورد اين لقب و جايگاه آن شده باشد كه بطور مختصر در اين نوشتار توضيح داده خواهد شد.

با تسلط قبائل بني كعب بر شهر قُبان(بر كرانه ي رودخانه ي بهمنشير) به فرماندهي شيخ محمد بن ادريس و فوت وي(اوايل قرن يازدهم هجري) زعامت قبائل حاكم به اَحدي از فرزندانش بنام ناصر رسيد.

بعد از مرگ نادر شاه افشار ، بني كعب به فرماندهي شيخ سلمان كعبي بر منطقه ي دورق چيره گشت و شهر فلاحيه (محدوده ي شهر شادگان امروزي) را بنا نهاد و وي بر گِرد آن بارو كشيد و مركز حكومت خود قرار داد و و براي توسعه كشاورزي و آبياري بر يكي از شاخه هاي رود كارون سد ساخت و نهر جديد جاري نمود كه بنا به روايات تاريخي اين سد در حمله ي لشكر كريمخان زند تخريب شد.

در زمان حمله زنديان شمار كشتي هاي شيخ سلمان به ده كشتي بزرگ و هفتاد كوچك رسيد و با همين نيروي دريايي مجرب به جنگ حاكم بوشهر و حتی بحرين شتافت.

البته در دوران روابط حسنه با زنديان، كعبيان با لشكر سه هزار نفره به فرماندهي شيخ بركات آل ناصر در فتح بصره به كمك شاه زند شتافتند و كريم خان نيز به پاس اين همراهي هنديجان و توابع آن را تيول بني كعب كرد. جنگ بني كعب با نيروهاي كويت در تاريخ ذكر شده است.

در برهه اي از زمان شيخ غيث آل ناصر لشكر فتحعليشاه قاجار را شكست داد و در دوران حكومت وي بندر خرمشهر به عنوان بندر تجاري آزاد توسط آلبوكاسب(تيره اي از بني كعب ) در كوت محمره تأسيس شد.

رونق اقتصادي كعبيان در نيمه دوم قرن دوازدهم هجري در دوران شيخ ثامر مشهور است.

پس از كش و قوس هاي فراوان حكومت فلاحيه به شيخ فارس فرزند شيخ غيث رسيد.پس از او مركزيت سياسي و حكومتي بني كعب و طرف قرارداد با دولت هاي مركزي به محمره(خرمشهر امروزي )منتقل شد.

(از آغاز تفويض حكومت خوزستان به جابرخان توسط ناصرالدين شاه )با وجود انتقال رسمي قدرت اداري و اجرايي اما لقب شيخ المشايخ در خاندان آلبو ناصر باقي ماند و اين امر مورد قبول و تاييد كليه طوايف و قبائل بني كعب بوده و جايگاه شيخ المشايخ به عنوان زعيم معنوي و در رأس سلسله مراتب عشائري داراي احترام ويژه اي است كه سوابق تاريخي منطقه نيز بر لزوم تكريم اين جايگاه مي افزايد.

ساختار بني كعب بر اساس استقلال نسبي طوايف بزرگ و اتحاد در رأس هرم شكل گرفته كه شيخ المشايخ به عنوان نماد اتحاد و چكيده ي تاريخ پر فراز و نشيب بني كعب شناخته مي شود و معمولاً در تصميمات اصلي و سرنوشت ساز نظر نهايي را مي دهد.

روابط شيخ المشايخ با بقيه قبائل خارج از محدوده ي بني كعب بر اساس احترام متقابل و حفظ جان و مال افراد صورت مي گيرد و حل و فَصل مسالمت آميز قضايا هميشه مورد توجه و كاربرد شيخ المشايخ بوده و از حركت هاي حاشيه اي و جنجالي و تفرقه انگيز خودداري مي كند.

اهتمام خاص طوايف و افراد به مراسمات تشييع شيخ المشايخ نشان از برجستگي جايگاه ايشان دارد و در طول ساليان به عنوان يك رويداد مهم از آن ياد مي كنند.

بني كعب در دوران تاريخ هميشه به عنوان مرزداران غيور اجازه تعدي و تجاوز بيگانگان به خاك كشور را نداده اند و حتا كشتي هاي جنگي انگليس به عنوان غنيمت توسط شيخ سلمان كعبي مصادره شد و يورش نيروهاي تحت امر استعمارگر پير در باز پس گيري ناكام ماند.

داستان نبرد شيخ سلمان و انگليس در سال ١٧٦٥ ميلادي به عنوان جنگ «ابوطوق» در ميان مردم عرب خوزستان تاكنون به صورت سينه به سينه نقل مي شود و از آن به عنوان نماد غيرت و شجاعت ياد مي كنند.

حتی پيران عرب نقش دختر شيخ سلمان را در اين جنگ و اسارت فرمانده ي چشم رنگي را شگفت انگيز حكايت مي كنند .

مردم خوزستان از اينكه با دست خالي توانستند بزرگ ترين استعمارگر جهان را شكست دهند به خود مي بالند. با اين حال تاريخ اين جنگ براي بسياري از هموطنان ناآشنا مانده است.

فقيد سفركرده شيخ فاضل آل ناصر از نوادگان شيخ عثمان (برادر شيخ سلمان كعبي ) است كه بنا به سنت هاي حاكم و توالي تاريخي لقب شيخ المشايخ بني كعب است.