جراحی اقتصادی، اسم رمز سیاست های شکست خورده

این بار اما مردم، با شنیدن کلمۀ جراحی اقتصادی، یاد ناکامی جراحی های گذشته افتاده و به شدت نگران وضعیت معیشتی خود شده اند.

کد خبر: ۱۰۸۸۵۴

تاریخ: ۲۳ ارديبهشت ۱۴۰۱ - ۲۲:۱۹

شوشان - دکتر سید مرتضی افقه :

۱. همزمان با ریاست جمهوری آقای رفسنجانی و آغاز اولین برنامه توسعۀ جمهوری اسلامی، مشاورین ایشان بر چرخش نظام سوسیالیستی حاکم بر اقتصاد کشور به سوی نظام بازار آزاد اصرار کردند.

۲. آن ها استدلال می کردند که تنها راه افزایش تولید و حل مشکلات اقتصادی، توسل به نظام بازار آزاد و آزاد سازی قیمت ها و خصوصی سازی و رها شدن از سیستم جیره بندی و قیمت گذاری توسط دولت خواهد بود.

۳. آقای رفسنجانی نیز با این توصیه ها همراهی کرد چون از شوک قیمتی ناشی از "طرح تعدیل" (نام مستعار طرح خصوصی سازی و آزادسازی قیمت ها) آگاه بودند، برای اولین بار واژۀ جراحی اقتصادی را وارد ادبیات سیاسی کشور نمودند.

۴. آن ها برای آمادگی مردم به پذیرش فشارهای ناشی از شوک قیمتی، استدلال می کردند که این طرح همچون جراحی، درد دارد اما حاصلش بهبود بیماری خواهد بود.

۵. در همان دوره هم (برای من و برخی اقتصاددانان دیگر) مشخص بود که با وجود ساختارهای سیاسی، اجتماعی، و ایدئولوژیک ضدتولید و ضدتوسعه حاکم بر کشور، طرح تعدیل با شکست مواجه خواهد شد.

۶. هنوز برنامه اول توسعه به انتها نرسیده بود که نشانه های شکست این طرح نمایان شد. تورم 49.6 درصدی سال 1374 و ناتوانی در بازپرداخت اقساط وام 30 میلیارد دلاری از خارج و نیز شکست طرح تک نرخی کردن ارز از جمله نتایج اجرای ناشیانۀ همین طرح بود.

۷. به ناچار آقای رفسنجانی تداوم طرح را متوقف کرد تا بیش از آن به مردم فشار وارد نشود. در واقع، جراحی مزبور توسط افراد ناآشنا به بیمار صورت گرفت و منجر به خونریزی زیاد بیمار (اقتصاد کشور) گردید.

۸. به رغم شعارهای چپگرایانه آقای احمدی نژاد در سال 1384، و پس از آنکه مقادیر زیادی از سرمایه های کشور را با طرح های شعاری و عوامانۀ هدر داد، در دور دوم ریاست جمهوری خود به بهانۀ طرح به اصطلاح هدفمندی یارانه ها، او هم به سیاست آزادسازی قیمت ها متوسل شد.

۹. او هم برای آماده کرن مردم برای تحمل افزایش قیمت های ناشی از طرح به اصطلاح هدفمندی، در پیام نوروزی سال بعد خود، اینبار از جراحی بزرگ اقتصادی نام برد که حاصل آن نیز تورمی حدود 40 درصدی و نرخ رشد منفی 7 درصد بود.

۱۰. و حالا بعد از گذشت نزدیک به یک دهۀ دیگر، اینبار نوبت به آقای رئیسی و اعضای دولتش رسید که حرف از جراحی اقتصادی بزنند. اما بیماری که اکنون در اختیار دولت رئیسی برای جراحی قرار گرفته دیگر توان تحمل تیغ جراحی آن هم توسط افراد ناشی را ندارد.

۱۱. این بار اما مردم، با شنیدن کلمۀ جراحی اقتصادی، یاد ناکامی جراحی های گذشته افتاده و به شدت نگران وضعیت معیشتی خود شده اند.

۱۲. بدون تردید، اجرای این سیاست های شکست خورده که توسط اقتصاددانان لیبرال و  ناآشنا، غافل، یا بی اعتنا به ساختارهای ضدتوسعه ای حاکم بر ساختارهای اجتماعی، فرهنگی و اداری کشور القا شده است نه تنها مشکلات اقتصادی را حل نمی کنند بلکه همچون دو تجربۀ پیشین، موجب اتلاف وسیع منابع و فرصت سوزی های جبران ناپذیر خواهد شد.