دولت و خیّرهای امنیت ساز، مدرسه ساز و سلامت ساز

کد خبر: ۱۰۸۹۶۴

تاریخ: ۱۰ خرداد ۱۴۰۱ - ۱۳:۲۲

شوشان - مهدی مکارمی / دانشجوی جامعه شناسی- دانشگاه تهران :

در میان عناوین پرطمطراقی که برای حسین عبدالباقی در خبرها منتشر شده و عکس و لوح هایی درباره اش نشر یافته، دو مورد جالب توجه است؛ خیّر "امنیت ساز" و خیّر "مدرسه ساز".

همه ما می دانیم که برقراری امنیت و آموزش جزو بدیهی ترین و ابتدایی ترین حقوق شهروندان بر ذمه دولتها و حاکمیتهاست و تصور سیستم حکمرانی که وظایف ذاتی و اولیه ای همچون ایجاد و برقراری امنیت را به غیر بسپارد حقیقتا هضم ناشدنی و سوال برانگیز است. اصلا تاریخ را اگر بخوانیم مگر نفس شکل گیری دولتها جز برای امنیت و وظایفی از این قبیل بوده است؟

گرچه بویژه از دهه های ۱۹۸۰ میلادی در امریکا، انگلستان و... با برقراری و هژمونی سیستم اقتصادی و اجتماعی نئولیبرال، با شعار کوچک سازی دولت و حداقل سازی هزینه های عمومی، خدمات اجتماعی چون آموزش و سلامت و... را به بخش خصوصی وا می گذارد تا در بازاری رقابتی، این "کالاها" را به فروش برسانند و سودهای کلان کسب کنند و ضعفا هم به خیّرین سرمایه دار حواله می شوند تا در قبال سودهای کلانی که از چنین ساختار اقتصادی و اجتماعی به جیب می زنند منت بر سر اقشار ضعیف بگذارند و بنام خیّر، عهده دار وظایف سابق دولت بشوند، اما چه بسا حتی در همان سیستم ها هم ساختن کلانتری و ساختِ امنیت بر عهده خیّرین گذاشته نمی شود.

اساسا آنچه ما در فضای عمومی از خّیر می فهمیم کسی است که در قبال افراد ناتوان، آسیب دیده، ضعیف و... که دولتها از آنها به هر دلیلی غافل می شوند، کمک یار و همیار آنها می شود و از آنها دستگیری می کند ولی واقعا هضم شدنی نیست "خیّر" به دولت صدقه و خیرات بدهد و وظایف حاکمیتی به افرادی بنام "خیّر" محول بشود.

خیّری که در خفا بعنوان وظیفه ای اخلاقی، دینی و انسانی به همنوعان خود کمک می کند نفعی شخصی را مطالبه و مبادله نمی کند و در این میان توقعی هم برانگیخته نمی شود اما مگر می توان پذیرفت فردی بخشی از سرمایه اش را-با فرض صحت و پاکی مال- برای وظایف حاکمیتی دولت صرف کند و بعنوان مثال کلانتری بسازد بدون آنکه چشمداشتی داشته باشد؟ یا حتی بدون آنکه چشمداشتی داشته باشد، محذورات و معذورات متقابل(و مثلا اخلاقی) را برنیانگیزد؟

دَهِش، هدیه، خیرات و امثالهم از سوی مردم به مردم است و این سنت تاریخی انسانی و اخلاقی بویژه در پیشاتاریخ سرمایه داری، از سنتهای هنجاربخش و انسجام بخش جوامع بوده است اما آنچه از حکومت به مردم روانه است، حق شهروند بر حکومت است و آنچه از طبقه سرمایه دار به حکومت و دولت روانه می شود هرچه باشد اسمش کار خیر نیست.

دولت مان را بدعادت نکنیم. دست دولت را برای ساختن کلانتری و ساختن امنیت به پولداران دراز نکنیم. دولت وظایف اولیه حکمرانی اش را انجام بدهد، این عنوان های خیّران امنیت ساز چه معنی دارد؟ امنیت سازی کار حکومت و دولت است یا خیّر؟

به اسم کار خیر، دولت را مدیون و بدهکار سرمایه دارها نکنیم و نگذاریم شبکه درهم تنیده ای برای برقراری محذورات و معذورات بین آنان برقرار شود. این عناوین خیّران امنیت ساز، خیّران مدرسه ساز، خیّران سلامت ساز فقط یک معنی دارد و آن اینکه وظایف ذاتی و بدیهی دولت در قبال شهروندان را به کسانی منتقل می کنیم که محض رضای خدا موش نمی گیرند. این بساط ها باید جمع شود.