مخاطرات زیست محیطی خوزستان

از جمله مهم ترین مخاطرات زیستی در خوزستان می توان به حوزه ی آب ، انرژی و کاهش تنوع های زیستی و آلودگی هوا اشاره کرد.

کد خبر: ۱۰۸۹۹۰

تاریخ: ۱۵ خرداد ۱۴۰۱ - ۱۵:۳۰

شوشان - نوید قائدی :

زیست بوم خوزستان بعد از اکتشاف نفت و تحولات سیاسی در منطقه یعنی ایجاد کشورهای مشخص طی یک صده اخیر و رشد سریع جمعیت در کشور و منطقه دچار مخاطرات جدی و مناسبات جدید شده است.

از جمله مهم ترین مخاطرات زیستی در خوزستان می توان به حوزه ی آب ، انرژی و کاهش تنوع های زیستی و آلودگی هوا اشاره کرد.گرچه در اصل ۵۰ قانون اساسی به جد بر حفظ محیط زیست تاکید شده است اما متاسفانه سیاست های اجرایی چند دهه گذشته به گونه ای بوده که تقریبا سهل انگاری های زیادی در توجه به مسایل زیست محیطی استان شکل گرفته است، بعضی مخاطرات آن چنان مهم و بزرگ هستند که جبرات خسارت های ایجاد شده توسط آن ها هزینه های گزاف دارد و بعضاً شاید غیر ممکن است باشد، مانند فاجعه سد گتوند و یا توسعه غیر حرفه ای استخراج منابع نفت در تالاب هویزه.

این روزها واژه امنیت ملی معنایی فراتر از حفظ اقتدار کشور و بعد نظامی دارد. زیرا مباحثی همچون حفظ و احیای منابع آب و حفظ محیط زیست و چرخه ها و امنیت زیست انسانی در جغرافیای کشور جزء مولفه های اصلی امنیت ملی شده اند.

با تاکید بر این موضوع که مرزهای اکوسیستمی و زیست محیطی فارغ از مرزهای سیاسی است، باید اذعان کرد مثلا در برنامه ریزی و حفظ منابع و رژیم رودها و تالاب ها و... کشور ایران به تنهایی نمی تواند حافظ زیست بوم خوزستان و استان های مرزی باشد، زیرا خواسته و ناخواسته ریزگردها که متاثر از خشکسالی و یا مشکلات منابع آب و رژیم رودها در کشورهای همسایه است به سوی استان سرازیر می شوند، لذا لازم است مناسبات کشور با کشورهای همسایه بر اساس تعاریف جدید امنیت ملی باز تعریف و برنامه ریزی شود، البته نه تنها خوزستان بلکه تمام استان های مرزی و کل جغرافیای کشور نیاز به چنین تدبیری دارد.

در دهه های اخیر به دلیل گسترش صنایع بزرگ پتروشیمی و ایجاد شبکه های متنوع انتقال نفت و گاز و همچنین اکتشاف و استخراج چاههای نفت و گاز بخش بزرگی از عناصر زنده و غیر زنده زیست بوم خوزستان دچار تغییر شده اند که در نتیجه تعداد زیادی از چرخه ها و تنوع های زیستی کاهش یافته است، که در آینده آثار این مخاطرات بیشتر نمایان خواهد شد، پیشترها هم گفته شد که تنها با کاشت چند درخت نمی توان انتظار داشت صدمه های زیست محیطی استان به راحتی ترمیم و اصلاح شوند.

صدمه به تالاب های خوزستان در سال های اخیر در صدر مخاطرات زیست محیطی است، ایجاد آلودگی در تالاب ها،کاهش ورودی حق آبه و تخریب فیزیکی بسیار گران و خطرناک هستند، در صورتی که می شد با برنامه ریزی دقیق علمی از ارزش افزوده تالاب ها بهره بیشتری برد.

در بحث ریزگردها که منشاء داخلی و خارجی دارند نیاز به برنامه جامع کنترل منشاء است که روش های دقیق علمی را می طلبد.

در بخش منابع آب نیاز است طراحی و ساخت سدها مورد بازبینی اساسی در بخش سیاست های کشور صورت گیرد، و بیشتر بر آبخیزداری در حوزه های آبریز تمرکز شود، مگرنه در سال های آینده مخاطرات کشاورزی و زیست محیطی و اجتماعی در خوزستان بیشتر خواهد شد که نیاز به هشدار جدی دارد.

در زمینه آموزش های اجتماعی امکان ندارد در منطقه ای بتوان بدون حمایت افراد بومی و مساعدت آن ها زیست بوم را حفظ و یا احیا کرد، افراد بومی باید اهمیت حفاظت چرخه ها را درک کنند و خود از عوامل مهم و تاثیر گذار حفظ آن ها شوند، اتفاقاً استان خوزستان در این زمینه فقط فراوان دارد.

در نهایت لازم است مجمعی علمی در راستای حفاظت محیط زیست استان تشکیل شود که بعنوان بازوی مشورتی و پایش موضوعات و ارایه دهنده پیشنهادها و حتی در بعد نظارت فعال باشند.