جایگاه تمدنی عباس بن علی (ع) در تاریخ اسلام

کد خبر: ۱۰۹۴۳۴

تاریخ: ۳۱ مرداد ۱۴۰۱ - ۱۴:۴۸

شوشان - سید سجاد جلویانی :

شخصیت  عباس بن علی :

عباس بن علی در سال ۲۳ یا ۲۶ قمری در مدینه تولد یافت . ودر ۱۰ محرم سال ۶۱ ق ،در کربلا به شهادت رسید .

عباس در خانواده اهلبیت تولد یافت. پدر علی بن ابیطالب و مادر فاطمه کلابیه دختر حزام بن خالد کلابی است . این ازدواج با مشاوره عقیل بن ابیطالب برای داشتن یک نسل درجه اول اخلاقی و نژادی انجام گرفت .

کنیه عباس عبارت بودند از :

ابوالفضل   ابوقربه ، ابالقاسم .

القاب عباس عبارت بودند از :

قمر بنی هاشم ، باب الحوائج ، الشهید ،عبدالصالح ، صاحب اللواء ، طیّار ، المواسی ، الحامی ، الوافی.

شمایل عباس :

از آن جایی که جمال ظاهری و معنوی در وجود عباس تجلی یافته بود او را قمر/ ماه، بنی هاشم نامیده اند . در گذشته خاندان بنی هاشم ، عبدمناف را قمرالبطحاء ، هاشم عبد مناف را قمرالحرم ، عبدالله بن عبدالمطلب را مصباح الحرم ، مطلب بن عبدمناف را بدران  ، شخص رسول الله را  نور الحرم ،عبدالله بن علی بن الحسین را عبدالله باهر یا نورانی ، می نامیده اند .

عباس بن علی ،علم و دانش خود را از  پدر خود و سپس از امام حسن و امام حسین فرا گرفت و فقیهی بزرگ گردید . در کلام معصومان آمده :

ان العباس بن علی زق العلم زقا .

یعنی بدرستی که به عباس بن علی علم فراوانی ارزانی گردید .

عباس در پاسخ شخصی  در مدینه که به او ایراد گرفته بود چنین گفته است :

اما من نزد پدرم امیرالمومنین و برادرانم حسن و حسین علم آموخته ام و با فراگیری علم از این استادان ،در دین خود به یقین رسیدم  در حالیکه تو در دین خود نسبت به امام خود شک می ورزی آیا چنین  نیست ؟‌

سپس ادامه داد :

اما آن استادی که تو نزد او درس خوانده ای از تو بدبخت تر است ودر نزد تو اصول و قواعدی چند است که برای جاهل به احکام قرارداده شده است تا برای وصول به حقایق آنرا بکار گیرد . در حالی که من به این ها احتیاج ندارم ،زیرا احکام واقعی دین را از منبع وحی الهی دریافت نموده ام .

ودر من صفاتی گرانقدری است که اگر اندکی از آنها در میان تمام شما تقسیم شود توان پذیرش آنها را ندارید در حالی که در توصفات زیادی چون حسد و کبر زیاد  می باشد .

خانواده و فرزندان عباس بن علی :

عباس در جوانی در مدینه با لبابه دختر عبدالله بن عباس ازدواج نمود و دو پسر به نام های فضل و عبیدالله داشت . در قیام امام حسین در مدینه و سپس مهاجرت به مکه و کربلا ، همسر و فرزندان عباس که در سن کودکی بودند در مدینه نزد ام البنین مادر عباس و همسر امام علی ماندند.

نسل عباس در تاریخ از عبیدالله ادامه پیدا کرد . عبیدالله بن عباس در جوانی با رقیه دختر امام حسن ازدواج نمود . فضل و عبیدالله نزد امام سجاد و اهلبیت دارای احترام فوق العاده بودند .

ویژگی های اجتماعی فرزند ان عباس (ع) :

بطور عمومی آنها شاعر بودند .

فقیه و راوی احادیث اهلبیت بودند.

دارای مناصب نقابت / پیشوایی علویان در خلافت عباسی بودند.

دارای مسوُلیت حکومتی در خلافت عباسی در ایالت های مکه و مدینه بودند .

دارای مناصب قضاوت در مکه و مدینه بودند .

واسطه حل اختلاف و گرفتاری اهلبیت با  خلفاء عباسی بودند.

_ ابعاد اخلاقی :

دارای شجاعت ، عفت نفس  جود و کرم ، حق طلبی بودند.

مورد وثاقت و اطمینان اهلبیت در عصر امامت در دوره خلافت عباسی بوده اند .

پناهگاه مادر و شخص امام مهدی در عصر غیبت صغری بوده اند .

مانند حضور امام مهدی و مادرش در خانه ابویعلی حمزه عباسی علوی به مدت شش ماه پس از شهادت امام حسن عسکری .

نسل عباس در گذر تاریخ اسلام :

نسل عباس از عبیدالله در تاریخ ادامه پیدا کرده است .

عبید الله با رقیه دختر امام حسن ازدواج نمود و دارای فرزندانی گردید . مهم ترین آنهاحسن بن عبیدالله است که دارای پنج فرزند پسر بود . فضل ، حمزه ، ابراهیم ، عباس ، عبیدالله .

__ فضل خطیب و سخنرانی فصیح  و بسیار متقی ، بود و به ابن الهاشمیه معروف گردید . و اغلب فرزندان فضل صاحب علم و فضل و ادب بودند . دیوان شعر او موجود است و نسل فضل در قم ، مازندران ، در قرن های اولیه سکونت داشته اند .

_ حمزه بن حسن بن عبیدالله ، در عصر خود شبیه ترین فرد به چهره امام علی علیه السلام بود و مورد اکرام ماُمون عباسی بود .

_ محمد بن علی بن حمزه بن حسن بن عبیدالله از اصحاب امام رضا علیه السلام و دیگر امامان بود ودر سال ۲۸۶ ق وفات یافت .

- ابراهیم بن حسن بن عبیدالله عباسی علوی :

از هاد و فقهاء و ادیبان عصر  خود بود . برخی از فرزندان ابراهیم نقیب علویان بغداد بودند . و عبدالله بن علی از نوادگان او در مصر باعث ترویج شیعه امامیه گردید و دارای کتابی بنام جعفریه در فقه شیعه است ودر سال ۳۱۲ ق ، وفات یافت .

- عباس بن حسن عبیدالله عباسی :

ابونصر بخاری می گوید   :

فردی از بنی هاشم مانند او در جراُت و صراحت لهجه و تند گویی مشاهده نشده است . ودر دوره هارون الرشید از بزرگان بنی هاشم به حساب می آمد . فرزندان و نوادگان او در اطراف شام و اردن بنوشهید لقب داشتند .

- عبیدالله بن  حسن عبیدالله عباسی :

اودر مکه و مدینه به قضاوت در آن شهر اشتغال داشت ودر سال ۲۰۴ ق وفات یافت . بازماندگان عبیدالله در شهر دیماط به نبو هارون معروف بودند . و گروهی از بازماندگان عبیدالله در ایران در شیراز و فسا زندگی می کردند و به بنو هدهد اشتهار داشتند .

- ابویعلی حمزه بن قاسم عباسی علوی در اواخر قرن ۳ ق ، و اوائل قرن ۴ ق ، زندگی می کرد و معاصر شیخ کلینی صاحب اصول کافی بود . ابویعلی از نویسندگان دوره خود بشمار می آمد و کتاب التوحید ، کتاب الزیارات ، و المناسک  و کتاب رد بر محمد بن جعفر اسدی و کتاب رویات امام باقر  از او می باشد .

- ابوعبدالله محمد بن علی بن حمزه بن حسن بن عبیدالله عباسی : ابوعبدالله محمد ،از اصحاب امام هادی وامام عسکری و امام مهدی و از برزگان بنی هاشم بود و با وفات امام عسکری ، نرجس خاتون و امام مهدی را خانه خود برد و مدت شش ماه از آنها حمایت کرد تاشرایط حکومت عادی گردید .

منابع :

سردار کربلا ، سید عبدالرزاق مقرم

منتهی الامال ج اول  ، ۳۰۷

فرهنگ اعلام تاریخ اسلام . دوره دو جلدی