در مورد مرحوم آیت الله طالقانی (ره)

حضرت آیت الله طالقانی(ره)اولین امام جمعه تهران واز پیشگامان نهضت اسلامی بود که دارای علم وافروپایگاه اجتماعی ویژه ای دربین مردم بود.شخصیت ممتازاین فقیه عالیقدرومفسرمجاهدقرآن مارابرآن داشت تا درسالگردارتحال ملکوتی ابوذرزمان مصاحبه ای باحجت الاسلام والمسلمین امین بهرامی محقق و پژوهشگرحوزه علمیه اهواز اختصاص داده و پیرامون شخصیت حضرت آیت الله طالقانی(ره)به گفتگوبپردازیم.

کد خبر: ۱۰۹۵۵۲

تاریخ: ۱۹ شهريور ۱۴۰۱ - ۰۰:۳۵

آنچه در ادامه میخواهید مصاحبه خبرنگار شوشان با حجت الاسلام و المسلمین امین بهرامی است.

با سلام و عرض تسلیت به مناسبت سالگرد ارتحال حضرت آیت الله طالقانی(ره).

لطفا بفرمایید جایگاه علمی فقیه بزرگوار آیت الله طالقانی(ره) چه تأثيرى در پیشبرد نهضت اسلامی داشت؟

بنده هم ۱۹ شهریور سالروز رحلت مفسر کبیر و مجاهد خستگی ناپذیر آیت الله طالقانی(ره) را محضر شما و همه ارادتمندان معظم له تسلیت عرض میکنم.یکی ازجنبه های مظلومیّت حضرت آقای طالقانی(ره) عدم شناخت حوزویان، دانشگاهیان عموم مردم و حتی بعضی از دوستان آقا از وفور علمیّت آن فقیه ارزشمند و مفسر گرانمایه است. متأسفانه بعضى صرفا از بعد سياسى آيت الله طالقانى(ره) با خبر هستند و از دیگر جنبه های حیات طیبه آن بزرگوار بی خبرند.

ایشان ازشاگردان مراجع تقلید عالیقدری همچون حضرات آیات عظام:حائری یزدی(مؤسس حوزه علمیه قم)،حجت کوه کمره ای،خوانساری،مرعشی و شیخ مهدی قمی شوهرهمشیره بزرگش و استادانی همچون:شیخ محمدتقی یزدی وادیب تهرانی(رحمهم الله)بهره های فراوانی برد،سپس ازحضرات آیتین حاقری یزدی ومرعشی اجازه اجتهادوروایت داشت.درنجف اشرف نیزازحضرات آیات عظام حاج سیدابوالحسن اصفهانی،حاج شیخ حسین نجفی(معروف به کمپانی)وآقاضیاءعراقى کسب فیض کرد.علی الظاهرآقای طالقانی درنجف ازآیت الله اصفهانی اجازه اجتهاددریافت میکندولی متاسفانه براثریورش های متعددساواک ونقل وانتقال اسنادومدارک و نوشته های ایشان توسط ساواکیهاو شایدهم دلایل دیگر این اجازه مفقودشده است.ایشان مفسر متبحروکم نظیرقرآن ونهج البلاغه بود ودر فلسفه نیزدستی برآتش داشت و دراین علم ممحض بود وبابزرگانی همچون علامه طباطبایی وشهیدمطهری ارتباط علمی و فلسفی خوبی داشت.قطعا مردم آن دوران به دنبال عالمی بودند که بتواند خط مبارزه فکری و ایدئولوژی آنهارابراساس دین به آنان ارائه دهد وچه کسی بهتراز حضرت آقای طالقانی(ره)،که اجتهادوفهم اوازدین خیلی از اوقات چراغ رهنمای مبارزینی بودبه دنبال ادله شرعی برای خیلی ازامورات مبارزه بودند.نه فقط مردم بلکه علما وحتی شخص امام راحل(ره)حساب ویژه ای روی آیت الله طالقانی(ره)بازکرده بودند،بطوریکه وقتی حضرت امام خمینی(ره)درپاریس تشریف داشتندباآقای طالقانی(قدس سره الشریف)مشورت میکردندوپس ازاتخاذتصمیم مناسب برنامه هاانجام میشد.بدیهی است کسی که امین امام و امت بودنقش موثری درپیشبردنهضت خواهدداشت.مراجع عظام تقلیدنیزبرای آیت الله طالقانی(ره)جایگاه خاصی قائل بودندوجلسات مشورتی ایشان باآقایان مراجع قم پیرامون آینده انقلاب اسلامی ومبارزه بارژیم سفاک پهلوی برگزارمیشد و بی شک حیاتی ترین وکلیدی ترین شخصیت بعداز امام بزرگوار(اعلی الله مقامه الشریف)دردوران مبارزه وحتی پس ازآن دردیداهل انصاف ومبارزه حضرت آیت الله طالقانی(ره)بود.

به نظرحضرتعالی راز محبوبیّت عجیب مرحوم آیت الله طالقانی در جامعه چه بود؟

ملت ایران یک ملت بافرهنگ هستند وازدرک وفهم بالایی برخوردارندوهرکسی که دغدغه مردم راداشته باشدبرای آحادجامعه عزیزخواهدبود.آیت الله طالقانی(ره)دربین مردم وبرای مردم بود.درعینی که درخطبه هایش کوبنده صحبت میکرد،امااشک پابرهنگان ومستضعفین دل این مردخدارامی لرزاند.بالاترین مصیبت این عالم مردم دارفقردینی،اقتصادی فرهنگی،اجتماعی وسیاسی مردم بودولی همین شخصیت ازسفره انقلاب بهره ای برای خودیاخانواده اش درنظرنگرفت و برای رفاه خویشتن ویا اهل وعیال خودقدمی برنداشت.همه احزاب وگروه هامرهون محبت پدرانه اوبودند،امااین پدربه هیچ گروهی وابستگی نداشت.همه میگفتند طالقانی ازماست،امااین پدرمهربان خودرامحدودبه فرزندخاصی نمیکردو همه فرزندان دینی خودرادریک صف متحدبرای پیشبردانقلاب قرارمیداد.گاهی به فرزندانش نهیب میزد،گاهی مسؤولين راعتاب ميكرد،گاهی همه رابه آرامش دعوت میکرد،اماکسی از آقاناراحت نمیشد چون همه اوراپدرمیدانستند واز دغدغه این پدرباخبربودند،اوبرای خدافریادمیزدوبرای خدامردم رابه اتحادوآرامش وتبعیت ازامام راحل(ره)دعوت میکرد،لذاهمه ازپدرشان نصیحت میشنیدندو کسی ازآیت الله طالقانی(ره)ناراحت نمیشد واین بالاترین سرمایه سیدالمفسرین و ابوذر زمان حضرت آقای طالقانی بود.

آیااین که عده ای میگویندآیت الله طالقانی(ره)باحجاب اجباری مخالف بودسخن صحیحی است؟

یکی ازخصوصیات مؤمن بحث غیرت دینی است واین ویژگی درآیت الله طالقانی(ره)موج میزد.اگراززندانی به زندان دیگرانتقال داده میشد واگرهمچون ابوذرازتبعیدی به تبعیددیگرمیرفت،اگرزیرشکنجه های قرون وسطایی ساواک اورابه پهلوان مبارزه مبدل نمودفقط بخاطرغیرت دینی بود.آقای طالقانی(ره)شخصیتی است که دردوران رضاخان وقتی میبیند‌پاسبان حکومت به زورمیخواهدچادرازسرزن ایرانی برداردباسربازپهلوی درگیری فیزیکی پیدامیکندتاآن زن بیچاره ازمعرکه طاغوت پابه فراربگذارد.آن زن برای حفظ عفت خودپابه فرارمیگذارداما سیدمحمودطالقانی روانه زندان وحبس طویل المدت میشود.این مفسرارزشمند بعدپیروزی انقلاب درمصاحبه تلویزیونی خیلی محکم وروشن باادله عقلی ونقلی بخصوص آیات قرآن بحث حجاب رااثبات میکندوقائل به این است که زن میتواندباپوشش دراجتماع حضورفعال داشته باشدو باحفظ حجاب، عفت وکرامت خوددارای شغل مناسب شأن خودنيزباشد. هیچ گاه حضرت آقای طالقانی(ره)ازبدحجابی ویابی حجابی دفاع نکرد.اویک فقیه مسلّم ومفسرکم نظیر و قرآن فهم بود،ادله شرعیه رابه خوبی می دانست وبدیهی است عالمی بااین سابقه علمی ومبارزاتی ازبدحجابی وبی حجابی دفاع نمیکند واین تهمتی است که قبلا به ایشان زده میشد ومدتی است که درفضای مجازی مجددامطرح شده است.حجاب حکم قطعی خداست و تقسیم حجاب به اجباری وغیراجباری فتنه ای است که متاسفانه ازخارج ازکشورداردمدیریت میشود.هیچ انسان باغیرتی حاضرنیست همسرویادخترویاخواهراوبا بدحجابی یابی حجابی درملاءعام حاضرشودچه برسدبه شخصیتی مانند آیت الله طالقانی(ره)که سراپای وجودش غیرت دینی بودوعمرش رابرای مبارزه بامظاهربی دینی به پایان رساند.

ظاهراآیت الله طالقانی(ره)ازوجاهت خاصی  درسطح بین الملل برخورداربود،درست است؟

بله،ولی چرافرمودیدظاهرا؟بلکه باطنا و حقیقتا مرحوم آقای طالقانی،ازمحبوبیّت خاصی درسطح کشورهای دنیابخصوص کشورهای اسلامی برخورداربود‌.فقط مردم ماشیفته این مجاهدمخلص نبودند،بلکه محبوبّیت،قداست ،کیاست ودشمن شناسی آیت الله طالقانی(ره)به خارج ایران هم کشیده شده بود.این وجاهت مربوط به قبل ازانقلاب است،ولی دردوران مبارزه وپس ازآن شعاع این عظمت و ارادت به ایشان بیشترشد.درسال ۳۱برای اولین باردرکنگره شعوب المسلمین درکراچی شرکت کرد.درسال۳۳به همراه آیت الله خلیل کمره ای،حجت الاسلام سیدصدرالدین بلاغی وآیت الله موسوی زنجانی به کنکره شعوب المسلمین  درپی استقلال پاکستان به این کشورسفرکرد.درسال ۳۸ به کنگره عمومی اسلامی به اردن رفت ودرسال ۴۰ریاست هیات به دست ایشان بود.درهمه سفرهااین آیت الله طالقانی(ره)بودکه حرفهاوایده های نوبرزبان می آوردودغدغه وحدت مسلمین راداشت و همیشه ازمظالم رژیم صهیونیستی به ملت مظلوم فلسطین ناآرام و پردغدغه بود.پس ازپیروزی انقلاب نیزمسؤولين کشورهای مختلف به محضرایشان شرفیاب میشدند وحتی شب قبل از ارتحال ملکوتیشان پذیرای سفیرشوروی بودند.آیت الله طالقانی(ره) شخصیتی بین المللی بود ومنحصربه دنیای اسلام نبود.

بعنوان نکته یانکات پایانی مصاحبه اگرمطلب خاصی پیرامون حیات وشخصیت آقای طالقانی دارید بفرمایید

صحبت از حضرت آقای طالقانی(رضوان الله علیه)فراوان است و نکات هم بسیار.اماآنچه مختصرابایدعرض کنم این است که درعصرمابسیاردلتنگ افکارومواضع وجایگاه پدرانه حضرت آیت الله طالقانی(قدس الله نفسه الزکیه)هستیم.جای فقیهی بزرگ ومفسری ارزشمندکه علاوه برجنبه علمی ومعنوی وباوسعت دیدخودبتواندمواضع خاص سیاسی خویش را داشته باشد،اماسایراحزاب راگرداگردخودجمع کندوهمه رادریک صف واحدقراربدهددردوران ماخالی است واین هنرمنحصربه حضرت آقای طالقانی(ره)بود.این مردبزرگ باعث زینت ورشدانقلاب ومایه افتخاری برای حوزه ها وروحانیّت بود،اماعمرزودگذر ۶۹ساله او کفاف استفاده بیشترجامعه از ابوذرزمان رانداد.درآخرهم بایدازآقازاده ایشان حضرت آقای سیدمهدی طالقانی(حفظه الله)تشکرویژه کنم که به تعبیررهبری معظم انقلاب(مدظله العالی)شخصیت وبیت حضرت آیت الله طالقانی(ره)همانطورکه آن مرحوم بوده است راحفظ کرده اند واجازه ندادندشخصیت والای آن فقیه مبارزومفسرمجاهدتحریف شود.خداوند درجات حضرت آیت الله طالقانی(ره)متعالی بگرداند وبه مردم مابلاخص نسل جوان و جوانان حوزوی ودانشگاهی توفیق آشنایی هرچه بیشتر باشخصیت ارزشمندابوذرزمان آیت الله طالقانی(ره)وعمل به سیره ایشان راکرامت بفرماید.