چرا فرستادگان سیاسی ایران از این هنر ها بی بهره اند؟!

کد خبر: ۱۱۲۵۰۱

تاریخ: ۲۱ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۵:۰۲

شوشان ـ  عباس امام :

- چند روزی است مشغول مطالعه ترجمه فارسی« سفرنامه جیمزفریزر» به ایران (مترجم دکتر منوچهر امیری /1362) هستم که حدود 190 سال قبل در عهد فتحعلی شاه و محمدشاه به ایران آمده تا به عنوان مامور سیاسی برای کشور خودش انگلیس گزارشی تهیه کند. کتاب 619 حجم دارد، آن هم برای سفری حدودا 6 ماهه در ایران آن عصر که تنها وسیله جابجایی اسب و استر در محیطی بس ناامن بوده است؛ 619 صفحه!! فریزر، با نگاهی بسیار دقیق و قلمی پرکشش و با توصیفات و روایاتی واقع گرایانه و جاندار دیده ها و شنیده های خود را به رشته تحریر در آورده و تحلیل های خود را نیز عموما بی پرده بیان می کند. فریزر، با اقشار گوناگون جامعه همنشین می شود؛ از عشایر فلک زده و روستاییان بی نام و نشان تا درباریان و شخص شاه (فتحعلی شاه و محمدشاه). فریزر، خواه در بیابان و طبیعت و خواه در میان مردم و درباریان اهل خطر کردن است. متناسب با اهداف سفر کوتاه مدت خویش، نه از بیان فسادهای گسترده زمامداران قاجار خودداری می کند، و نه از انتقاد از پاره ای رسم و رسوم و عادات مردم ایران. بیان صدها نکته ریز و درشت سفرنامه فریزر در این متن مختصر امکان پذیر نیست، اما مطالعه این اثر عظیم و ارزشمند تاریخی به علاقه مندان تاریخ ایران توصیه می شود. یاداورشوم که از صدها مورد از این دست سفرنامه ها و خاطرات مامورین سیاسی انگلیسی و غربی در این بازه زمانی، ده ها مورد به فارسی ترجمه شده اند. این در حالی است که در همین بازه زمانی حدودا 190 ساله (قاجاریه، پهلوی، جمهوری اسلامی) از همتایان ایرانی آن ها حتی 5 مورد هم به فارسی یا انگلیسی وجود ندارد!! حدودا 190 سال است که چند هزار نفر ایرانی در مقام سفیر، کاردار، کاردار فرهنگی، کاردار نظامی، دبیر، و غیره سال های سال در گوشه و کنار جهان مشغول انجام وظیفه!!!!!!! بوده اند ،اما دریغ از تهیه و تدوین نشر یک جلد خاطرات از دوران ماموریت خویش!! براستی، مگر  «وظیفه» یک مامور سیاسی کشور چیزی است مغایر با اطلاع رسانی به دولت و ملت خود درباره کشور محل ماموریت خویش؟ آیا انتشار خاطرات، تحلیل ها و روایات ماموران سیاسی یعنی فقط گزارش جاسوسی بدخیم؟!! باید به عقب ماندگی خویش از قافله پر شتاب بسیاری از ملل و دول شرق و غرب جهان اعتراف کنیم، و بدانیم که «تکیه بر جای بزرگان نتوان زد به گزاف /مگر اسباب بزرگی همه آماده کنی». چنین باد.