شایسته سالاری از زبان شیخ اجل سعدی شیرازی

کد خبر: ۲۲۷۴۵

تاریخ: ۱۲ بهمن ۱۳۹۳ - ۱۷:۵۴

علی کرد –مدرس دانشگاه

به خردان مفرمای کار درشت که سندان نشاید شکستن به مشت

نخواهی که ضایع شودروزگار به نا کاردیده مفرمای کار

نکته:

این جملهء تکراری اما بسیار ظریف ومهم رابارها شنیده ایم که: کار راباید به کاردان سپرد اما متاسفانه بسیاری از ماها به آن توجه نمیکنیم وچوب آن را هم می خوریم. یکی از آفتهای مهم مدیریتی کوتوله پروری است که منجر به کوتولگی سازمان وناکارآمدی آن می شود. سعدی متخصص علم مدیریت نیست یک شاعرعرف است اما او نیز در خصوص کوتوله پروری هشدار می دهد.

کوتوله پروری چیست؟ چنانچه اغلب مدیران بدون در نظر گرفتن توان علمی وتخصصی شان درپستهای مدیریتی گمارده شوند آنهانیز به تبع این انتصاب(ناشایست) همین رویه را پیش می گیرند زیرا مدیران ارشد توان لازم را ندارند مایل نیستند از کسانی که متخصص ترند در سمتهای مدیریتی استفاده کنند تامبادا موی دماغشان شوند وآنها رابه چالش بکشند. در چنین وضعیتی اصطلاحا" می گویند مدیران کوتوله شدند. به عبارتی دیگر،کوتوله پروری عملی است ضد شایسته سالاری.

درمورد سپردن کار به اهلش،در ضرب المثل ها،اشعار وسخن بزرگان واندیشمندان وصاحب نظران به وفور دیده می شود اما آنگونه که شایسته است به آن توجه نمی شود. هر کاری،بسته به بزرگی یا کوچکی،ساده ومعمولی یا پیچیده وفنی، باید به اهلش سپرده شود. توجه واهتمام به این امر از دیدگاه صاحب نظران مدیریت" شایسته سالاری" نامیده می شود ومدیرانی که در نصب وعزلها و تنزل و ارتقاهای پرسنل خود به این مقوله اهمیت می دهند شایسته سالارند. قلم به دستان واهل علم وشاعران وخردمندان ما هرکدام در عصری زندگی می کردند ومربوط به نسلی هستند. وباچشم بینا به افراد وجوامع وحاکمان وزبر دستان وزیر دستان می نگریستند وتحت تأثیراعمال ورفتار وحرکات وسکنات(خوب یا بد)آنها قرار می گرفتند، لذا نمی توانستند نسبت به جامعه و رخدادهای آن بی توجه باشند.

لذا برای برحذر داشتن مردم وحاکمان از بدیها وتشویق به سمت خوبیها-به معنای عام- توصیه هایی میکردند وشاعران متعهد و وارسته ونکته سنج در قالب اشعار، بسیاری نکات آموزنده را به ما گوشزد کردند که قرنها از آن سروده ها گذشته وقرنها خواهد گذشت اما طراوت وارزش آن نه تنها از بین نرفته بلکه بیشتر وبیشتر هویدا میشود.

امروزه که تخصصها به لحاظ گستردگی تقسیم بندی شده و رشته های مختلف دانشگاهی بوجود آمده، اگر بخواهیم اشعار بعضی از شاعران مثل مولانا و سعدی را دسته بندی کنیم می بینیم در رشته های متعدد شعر سروده اند واین نشان از عمق فکر وبینش این شاعران ارزنده است که صاحب نظران واندیشمندان ونویسندگان معاصر از آبشخور آنها با افتخار استفادهمی کنند وبهره می برند. شعر بالا که متعلق به شیخ اجل سعدی( علیه الرحمه) است، نکات مدیریتی مهمی درآن نهفته است.در بیت اول سپردن کا به خردان(کوچکان) راتوصیه نمی کند،بلکه توصیه می کند که کار درشت را به خردان مده زیرا همانگونه که نمی شود ونمی توان سندان سخت رابا مشت شکست آدم کوچک-ازنظرتوان وتخصص وکاردانی- از عهده کار بزرگ و درشت بر نمی آید.

در بیت دوم سیخ اجل ضایع شدن روزگار وزوال ونابودی را نتیجهء عدم توجه به شایسته سالاری می داند ومی گوید اگر می خواهید چنین نشود به آدم نا بلد و ناکارآمد کار مده. وبه عبارتی می فرماید کار را به کاردیده و آدم دارای تخصص وتجربه بده. اگرتمام کارها اعم از بزرگ وکوچک بر مبنای میزان تجربه و توان وتخصص ومهارت افراد واگذار شود بسیاری از مسایل ومصایب وگرفتاریها و نابسامانیها رفع می شود. یادمان باشد که کارهای بزرگ از آدمهای بزرگ ساخته است. امیدوارم که این شعر پرمغز سعدی را آویزه گوشمان کنیم ودر عمل بکار ببندیم تا امروزمان بهتر از دیروز وفردایمان بهتر از دیروز باشد. انشااله