برنده جایزه ملی محیط زیست:

طرح های انتقال آب بین حوضه ای را متوقف کنید

کد خبر: ۲۷۱۰۸

تاریخ: ۰۶ آبان ۱۳۹۴ - ۱۲:۲۹

برنده جایزه ملی محیط زیست، توقف طرح های انتقال آب به فلات مرکزی را خواستار شد.

برنده جایزه ملی محیط زیست: طرح های انتقال آب بین حوضه ای را متوقف کنید

به گزارش ایرنا حسین آخانی در همایش علمی گیاهان و پوشش گیاهی شوره زارها و سواحل خوزستان که روز سه شنبه در سرسرای آمفی تئاتر سازمان آب و برق خوزستان برگزار شد با انتقاد از عملکرد وزارت نیرو در اجرای طرح های انتقال آب از سرشاخه های کارون گفت: انتقال آب بین حوضه ای غلط و مغایر با توسعه پایدار است و این طرح ها در دنیا فجایع بزرگی به وجود آورده اند.

وی با بیان اینکه از منتقدان جدی طرح های انتقال آب به فلات مرکزی هستم و در این باره با چیت چیان وزیر نیرو صحبت کرده ام افزود: انتقال آب جنایت است و با همه طرح های انتقال آب بین حوضه ای چه آنها که از زاگرس به فلات مرکزی اجرا می شود چه آنها که برای دریاچه ارومیه و یا انتقال آب خزر به فلات مرکزی است مخالف هستم.

آخانی افزود: انتقال آب بین حوضه ای مثل این است که قلب یک آدم سالم را به یک آدم بیمار پیوند بزنیم که این مساله در عین حال که باعث مرگ آدم سالم می شود برای بیماری نیز ثمری نخواهد داشت.

وی تصریح کرد: طرح های انتقال آب به دلیل نارضایتی که در مردم به ویژه مردم خوزستان ایجاد می کند در آینده می تواند به بحران تبدیل شود.

بر اساس این گزارش تاکنون 12 طرح انتقال آب از سرشاخه های کارون اجرایی شده و یا در مراحل مطالعاتی است که این مساله مخالفت بسیاری در خوزستان ایجاد کرده است.

*سیلاب؛ ضامن بقا

عضو هیات علمی دانشگاه تهران همچنین با انتقاد از سدسازی بی رویه در کشور گفت: سدسازی در ایران به شکل کنونی واقعا ویرانگر است و سدها نهایتا ما را به اینجا رسانده اند چه سدسازی در ترکیه و چه سدهایی که در زاگرس یا مناطق مرزی ساخته شده اند زیرا باعث خشک شدن تالاب های شادگان و هورالعظیم و فاجعه ریزگردها در خوزستان شده اند.

وی با اشاره به مشکلات سدسازی در خوزستان اظهار کرد: سد گتوند مشکلات زیادی در این استان ایجاد کرده اند.

آخانی افزود: سد مارون نیز باعث شد شادگان با مشکلات جدی روبه رو شود و نخلستان ها از بین برود.

وی اظهار کرد: یکی از استدلال های سدسازان جلوگیری از وقوع سیل است در حالی که معتقدم بقای ایران و خوزستان به سیل وابسته است.

به گفته وی آبگیری تالاب ها، شستشوی خاک و رویش بذرهای موجود در خاک تنها با سیل ممکن می شود و این استدلال که برای جلوگیری از سیل باید سد بسازیم مانند این است که جلوی حیات را بگیریم.

*کانون ریزگرد در خوزستان است

این گیاه شناس با اشاره به هشدارهای گذشته خود تاکید کرد: مساله ریزگرد در خوزستان جدی است و منشاء داخلی باید مورد توجه قرار گیرد.

وی تاکید کرد: تحقیقات نشان داده که توفان های گرد و خاک در خوزستان بیابانی و ناشی از کانون های خارج از کشور نیست بلکه منشاء آن تالاب های آب شیرین و لب شور خشک شده در خوزستان است.

آخانی تصریح کرد: خوزستان اکنون به شدت در معرض خطر است و اگر توفان های گرد و غبار ادامه پیدا کند بهترین مغزها و سرمایه گذاران خوزستان آن را ترک می کنند.

وی با اشاره به نابودی بخش زیادی از خورها به دلیل فعالیت های پتروشیمی ها افزود: زندگی مردم و جوامع محلی در خوزستان همیشه وابسته به تالاب ها بوده و خشک شدن آنها فاجعه بزرگی برای مردم به شمار می رود.

وی یکی از تبعات نابودی تالاب ها را دمای بالای 50 درجه در خوزستان دانست.

این محقق در ادامه نسبت به نابودی جنگل های رودخانه ای نیز هشدار داد و گفت: با خشک شدن رودخانه ها، جنگل های رودخانه ای (بیشه ها) در خوزستان در حال نابودی است.

وی با بیان اینکه وقتی رودخانه ای را خشک می کنیم باید متوجه تبعات آن باشیم اظهار کرد: اگر رودخانه های خوزستان خشک شوند جنگل های رودخانه ای 'پده' و 'گز' تبدیل به کانون توفان های نمک تبدیل می شوند.

وی تاکید کرد: این جنگل ها هم در کنترل سیل و هم جلوگیری از توفان بسیار اهمیت دارند.

*قاچاق خاک ادامه دارد

این استاد دانشگاه تهران همچنین نسبت به فرسایش شدید خاک در خوزستان و قاچاق خاک در این استان نیز هشدار داد.

آخانی گفت: با وجود ممنوعیت صادرات خاک اما هم اکنون در خوزستان این اتفاق می افتد و این ماده حیاتی به کشورهای همجوار صادر می شود نمونه آن منطقه 'چم خلف عیسی' در بالادست رودخانه زهره است که خاک آن برداشت و به کویت فروخته می شود.

به گفته وی، کشور ثروتمندی مانند ایران نیازی به فروش خاک خود ندارد.

وی با بیان اینکه ایران یک کشور 'بانمک' است، گفت: مساله شوری در کشور ما موضوع جدیدی نیست و 27 میلیون هکتار از اراضی کشور شور هستند که رتبه اول در میان کشورهای خاورمیانه است.

آخانی اظهار کرد: از نظر اقلیمی بخش مهمی از خوزستان آب و هوای استوایی بیابانی برخوردار است و اقلیم مدیترانه ای در آب و هوای خوزستان تاثیر دارد.

وی با اشاره به مطالعه ای که در سال 1349 انجام شده گفت: آب تحت الارضی شور، وجود لایه نمک در خاک، محیط تبخیری، جریان رودخانه ها، عملیات کشاورزی، باد و نفود آب شور دریا به مناطق ساحلی دلایل شور شدن دشت خوزستان بوده است اما در سال های اخیر سدسازی و انتقال آب مشکلات جدیدی است که به آن اضافه شده است.

به گفته وی با کم شدن آب کارون و نفوذ آب دریا به رودخانه مشکلات بزرگی برای نخلستان های منطقه ایجاد شده است.

*سه گیاه جدید

این گیاه شناس از کشف سه گونه گیاه جدید در خوزستان در تحقیقات اخیر خود خبر داد و گفت: این گیاهان در حاشیه رودخانه زهره، خور دورق و سه راه دارخوین رشد می کنند.

وی افزود: در ایران هفت هزار و 300 گونه گیاهی شناسایی شده است که یک هزار و 800 گونه از میان آنها ( معادل 24 درصد) اندمیک و انحصاری است.

آخانی با اشاره به بررسی های اخیری که درباره خورموسی و جزایر آن انجام شد (از هندیجان تا شادگان) اظهار کرد: در این تحقیقات 370 گونه شناسایی شد که 25 درصد آنها گیاهان وارداتی بودند و در اهواز و ماهشهر نمونه آن وجود دارد.

به گفته وی در خوزستان بارندگی کمتر از 200 میلیمتر و دمای بالای 50 درجه شرایط سخت و نامساعد برای رویش گیاهان است.

آخانی اظهار کرد: اکنون بخش قابل توجهی از تالاب های خوزستان خشک شده اند و کاهش عمق، آلودگی و تاثیر فاضلاب ها همچنین شور شدن آب تالاب ها باعث شده بسیاری از گونه های گیاهی از بین برود اما هنوز هم گونه های باارزش زیادی در آنها وجود دارد.

وی با تاکید بر سرمایه گذاری و توجه به حفظ گونه های انحصاری و بومی خوزستان و استفاده از آنها در فضای سبز اظهار کرد: نمونه هایی از گیاهان بومی وجود دارند که به دلیل ویژگیشان در حفظ خاک و کاهش مصرف آب و مقاومت نسبت به شوری و گرما می توانند مطالعه شوند و توسعه یابند.

آخانی اضافه کرد: یکی از نمونه ها گونه وحشی 'کاکل' یا 'گوگله' است که مردم جنوب برای نخستین بار آن را اهلی کرده اند و در بازار می فروشند این در حالی است که از صدها سال پیش تاکنون گیاهی اهلی نکرده ایم و تنبلی که در بدنه جامعه و دانشگاهیان نفوذ کرده باعث شده به داشته های خودمان توجهی نکنیم.

وی ادامه داد: نمونه دیگر این گیاهان گونه 'جارو' است که برخلاف تصور عموم یک گنج است و در صورت تولید انبوه می تواند فضای سبز را متحول کند.

به گفته وی گونه های گز و 'لگجی' نیز باارزش هستند و می توان از آنها استفاده کرد.

آخانی اظهار کرد: بسیاری از گیاهان وارداتی در خوزستان رشد کرده اند که در مطبوع کردن فضا نقش دارند اما بعضی از آنها گونه غالب شده اند به طور مثال در اهواز گونه کونوکارپوس در همه جا کاشته شده که موافق آن نیستم.

وی تصریح کرد: چیزی به نام علف هرز نداریم و هرگونه ای می تواند محل زندگی گونه ای از حشرات باشد که با از بین رفتن گونه های گیاهی و به تبع آن حشرات، محیط برای رشد آفات فراهم می شود که در نهایت منجر به نابودی گونه های گیاهی یک منطقه می شود مانند اتفاقی که اکنون جنگل های بلوط زاگرس با آن مواجه هستند.

حسین آخانی استاد گیاه شناسی دانشگاه تهران و فارغ التحصیل دانشگاه مونیخ آلمان است. وی تاکنون چهار کتاب منتشر کرده و بیش از 90 مقاله در مجلات معتبر علمی داخلی و خارجی به چاپ رسیده است.

تحقیق درباره گیاهان هالوفیت (شورزی) و فلو سواحل و کویرهای شور از مهمترین فعالیت های پژوهشی آخانی می باشد.

آخانی پژوهشگر برتر دانشگاه تهران در سال 1388، مسئول کارگروه تخصصی احیای اکولوژیکی دریاچه ارومیه در سال 1393، رئیس بخش علوم گیاهی دانشگاه تهران از 1392 تا 1394 و برنده جایزه ملی محیط زیست در سال 1394 است.