نیشکر صنعتی با پتانسیل‌های بی‌شمار

البته موارد یاد شده بغیر از پتانسیل و ظرفیت‌های صنایع پایین دستی نیشکر است.

کد خبر: ۲۷۷۱۰

تاریخ: ۲۴ آبان ۱۳۹۴ - ۱۹:۱۲

سردبیر محترم پایگاه خبری شوشان

با سلام

احتراماً، اخیراً در مطلبی تحت عنوان "ضرورت جایگزینی کشت نیشکر با محصول بومی فراموش شده خوزستان" موضوعات متعددی در خصوص صنعت نیشکر در آن رسانه منتشر شده که توضیحات ذیل جهت روشن شدن ابعاد بحث ارائه می‌گردد.

1- نخست اینکه به لحاظ تاریخی و تمدنی نیشکر تنها گیاهی در خوزستان است که آن را انحصاراً می‌توان بومی خوزستان دانست چراکه در هیچ نقطه‌ای از ایران امکان کاشت و توسعه تجاری نیشکر وجود ندارد و علاوه بر تطبیق شرایط اقلیمی خوزستان با نیشکر (خاستگاه اصلی نیشکر مناطق گرمسیری و خاستگاه چغندر قند بیشتر مناطق سرد و سرد معتدل است)، به لحاظ وجه تاریخی نیز نیشکر قدمتی چندین هزار ساله در خوزستان دارد و همچنان که می‌دانیم وجه تسمیه نام خوزستان به معنای شکرستان از همین جایگاه تاریخی نیشکر مایه می‌گیرد.

بنا به مستندات تاریخی، نیشکر بیش و پیش از هر محصول و هر گیاه دیگری استحقاق آن را دارد که بومی خوزستان قلمداد شود و هر اقدامی برای نادیده گرفتن آن بیشتر شبیه شوخی با تاریخ است تا یک واقعیت عینی قابل لمس، لذا در این زمینه، آموزگارمان تاریخ بهترین داوری را پیش روی ما قرار داده است.

2- صنعت نیشکر و پتانسیل‌های مثال زدنی و بی مانند گیاه نیشکر نشان می‌دهد که حداقل بیش از ده‌ها محصول صنعتی با ارزش افزوده‌ی اقتصادی قابل توجه، از این گیاه حاصل میشود که می‌توان گفت: سرمایه اقتصادی که صنعت نیشکر در زنجیرهی بی پایان تولیدات خود ایجاد میکند قابل مقایسه با صنایعی همچون پتروشیمی است در این زمینه درخت محصولات نیشکر (پیوست) بخوبی نشانگر این مسئله است که حداقل از نیشکر می‌توان بیش از صد محصول اقتصادی تولیدکردکه این محصولات جایگاه نیشکر را بعنوان محصولی پایهای و مادر معرفی میکند.

3- در خصوص میزان مصرف آب نیشکر باید گفت: که در بررسی وضعیت تولید هر محصول کشاورزی، نخست باید نگاهی جامع به مجموعه نهاده‌ها و پارامترهای مهم و تأثیر گذار در تولید آن محصول انداخت و سپس مجموعه تولیدات آن گیاه را با توجه به مصرف پارامترها ارزیابی و نتیجه‌گیری کرد و اگر به آمار اتکا می‌کنیم باید تحلیل آماری خود را متکی به بررسی همه پارامترهای تاثیرگذار بدانیم، اگر میزان مصرف آب تنها متغیر ماست باید مجموعه متغیرهای وابسته خود را نیز تعریف کنیم آنگاه است که می‌توان معادله سود و زیان خود را بر مبنای درستی استوار کنیم لذا اگر ما میزان مصرف آب نیشکر را مطالعه کنیم متوجه خواهیم شد تولیدات حاصل از نیشکر بطور معناداری قابل مقایسه با سایر تولیدات کشاورزی نیستند.

مطالعه علمی که در خصوص میزان مصرف آب در الگوی کشت کشاورزی خوزستان شده، نشان می‌دهد که به ازای هر متر مکعب آب مصرفی، نیشکر بیش از 2/1 (یک و دو دهم) کیلوگرم ماده خشک تولید ‌میکند. در حالی که در متوسط الگوی کشت محصولات استان خوزستان به ازای هر متر مکعب آب مصرفی تنها حدود 487/0 (چهارصد و هشتاد و هفت هزارم) کیلوگرم ماده خشک تولید می‌شود لذا تولید ماده خشک نیشکر به ازای هر واحد آب مصرفی 8/2 (دو و هشت دهم) برابر سایر محصولات استان خوزستان است.پس اگر هدف از مصرف بهینه آب رسیدن به بیشترین راندمان تولید است این مورد در خصوص نیشکر به وجهی غیرقابل مقایسه محقق می شود از سوی دیگر از نظر ارزش اقتصادی مجموعه تولیدات حاصل از نیشکر نیز غیر قابل رقابت است.

4- در خصوص جایگاه نیشکر در کشاورزی استان خوزستان نیز باید گفت: از مجموع بالغ بر 14 میلیون تن محصولات زراعی و باغی استان خوزستان (که باعث شده این استان در صدر تولید کنندگان کشاورزی کشور قرار بگیرد) بیش از 7 میلیون تن آن نیشکر است یعنی نیشکر به تنهایی نیمی از محصولات زراعی استان خوزستان را تشکیل می‌دهد.

و همچنان که یادآوری شد ارزش اقتصادی صنعت نیشکر(علاوه بر جایگاهش در کشاورزی خوزستان) تنها به شکر خلاصه نمی‌شود بلکه تولید بیش از 33 میلیون لیتر الکل طبی در کشور، تولید بالغ بر 8 هزار تن خمیرمایه، تولید حدود 97 هزار متر مکعب MDF و بیش از 50 هزار تن خوراک دام، توسعه نیشکر را بعنوان بزرگترین تولید کننده شکر، الکل و خمیرمایه در کشور قرار می‌دهد.

لذا با چنین ظرفیتی اگر نگوییم ابعاد اقتصادی صنعت نیشکر در کشور بی نظیر است دستکم کم نظیر می تواند باشد. البته موارد یاد شده بغیر از پتانسیل و ظرفیت‌های صنایع پایین دستی نیشکر است.

5- اگر نگاه منصفانه‌ای به صنعت نیشکر داشته باشیم در می‌یابیم نیشکر گیاهی به شدت چند ساحتی و چند بعدی است که ظرفیت‌هایش قابل چشم پوشی نیست و فقط مقایسه تولید شکر کشور، بخوبی ابعاد این صنعت را نشان می‌دهد چراکه صنعت نیشکر خوزستان به تنهایی نیمی از شکر تولیدی کشور را تامین می‌کند، این در حالی است که تمامی تولیدکنندگان شکر چغندری در سراسر کشور و در مناطق بسیار مستعد کشت چغندر قند در مجموع همگی آنها روی هم رفته، تولیدی برابر با صنعت نیشکر خوزستان دارند حال اگر سایر تولیدات صنعت نیشکر را به شکر اضافه کنیم خواهیم دید مزیت‌های این صنعت تا چه حد است.

6- در خصوص توصیه به کشت چغندر نیز باید گفت: بدون شک چه در زمینه کشت این محصول و یا سایر محصولات کشاورزی دیگر، باید از همه پتانسیل‌های استان خوزستان استفاده کرد و نسبت به توسعه کشاورزی خوزستان و افزایش بهره‌وری آن با توجه به مقوله حسابداری آب و صلاح و صرفه اقتصادی و مزیت‌های نسبی اقدام کرد و این اقدام هیچ منافاتی با هیچ محصولی در خوزستان ندارد.

7- خوشبختانه شرکت توسعه نیشکر با داشتن یکی از مهمترین دپارتمان‌های علمی، تحقیقاتی منحصربه‌ فرد در کشور و مجموعه مدیریت مطالعات کاربردی مستقر در واحدهای نیشکری با بهره‌گیری از صدها نفر محقق و متخصص نیشکر با تحصیلات کارشناسی ارشد و دکترا تلاش‌های مداومی برای بهره‌وری نیشکر در همه بخش‌ها انجام داده و خواهد داد و در راستای استفاده حداکثری از تمام ظرفیت‌ها و بهبود راندمان آبیاری نیز با توجه به اینکه میانگین راندمان آبیاری در کشور بین 35 تا 40 درصد است توانسته به راندمان بین 50 تا 55 درصد برسد و همچنین تلاش‌های قابل توجهی در جهت کاهش مصرف آب انجام داده و طرح‌های تحقیقاتی متعددی در این زمینه را در حال انجام دارد تا شرایط را مرتباً بهبود بخشد چراکه شرط پویا بودن و زنده بودن هر مجموعه تولیدی در گرو تحقیقات مداوم علمی در آن حوزه است.

بدون شک مدیریت و بهره‌برداری از منابع و ثروت ملی همچون آب امری لازم و حیاتی است و در این خصوص و در سایر زمینه‌های این صنعت، شرکت توسعه نیشکر علاوه بر تلاش‌ها و پژوهش‌های موسسه تحقیقات و آموزش نیشکر، همچنان خود را علاقمند به همکاری با نخبگان و دانشگاهیان دانسته و می‌داند و خوشبختانه همکاری‌های موثری نیز با دانشگاه‌ها داشته و خواهد داشت و از این همکاری همواره استقبال کرده و خواهد کرد.