خوانشی دیگر از وحدت حوزه و دانشگاه

کد خبر: ۶۱۳۸۲

تاریخ: ۲۵ آذر ۱۳۹۵ - ۱۷:۱۴

دکتر حسن دادخواه

یادداشت را با چند پرسش شروع می کنم : به رغم سال ها برپایی سمینارهای وحدت حوزه و دانشگاه در ۲۷ آذر، امروز چه میراث و دستاوردی از آن باقی مانده است؟ بهره دانشگاه از این پیوند و وحدت چیست؟ چه تغییراتی در نوع نگاه سنتی حوزویان به دانشگاه ایجاد شده است؟ بهره حوزه از این پیوند و وحدت چه بوده است؟

پیش از پاسخ به پرسش های بالا لازم است روشن گردد که مفهوم و مقصود از دانشگاه در واقع، تنها طرح سلامت در دانشگاه های علوم پزشکی یا انرژی هسته ای در گروه های فیزیک یا بسیج استادان و دانشجویان و هر تشکل و نهاد دیگری نیست. دانشگاه افزون بر این، در بردارنده نوعی نگاه و جهان بینی و تلقی از روابط انسانی و شیوه های حکمرانی و تربیتی و مناسبات اجتماعی نیز هست که همگی بر آمده از دستاوردهای علوم و دانش و تجربه بشری است. بر این پایه، نهاد دانشگاه تنها یک مدرسه و دبیرستان بزرگتر محسوب نمی شود.

طرح وحدت حوزه و دانشگاه از سوی امام راحل(ره)، را نمی توان در چارچوب های تنگ و محدود تفسیر کرد و هدف از آن طرح را مهار کردن لگام دانشگاه توسط حوزه یا تغییر در ماهیت و هویت دانشگاه از یک نهاد مدنی به یک نهاد ناکارآمد دولتی تلقی نمود.

آنچه که از سیره آن امام سفر کرده دریافت می شود هدف معظم له معطوف به بازسازی و بازنگری در دیدگاه های حوزه و حوزویان نسبت به مسائل انسانی و اجتماعی و سیاسی نیز بوده است. به زبان دیگر، طرح اولیه وحدت حوزه و دانشگاه به نوعی اقدام عملی و بلند مدت برای نزدیک شدن تئوریک این دو مرکز بوده است ولی متاسفانه ارزیابی ها نشان می دهد که دستاوردهای وحدت حوزه و دانشگاه، چندان با اهداف نخستین آن همسو نیست و بلکه در مواردی در تضاد و تقابل با آن است.

در زمینه علوم انسانی و اجتماعی هنوز میان دانشگاه و حوزه هیچ گونه نزدیکی و اشتراک زبانی دیده نمی شود و در اظهار نظرهای پراکنده حوزویان هنوز دانشگاه به عنوان خطری بالقوه برای اندیشه و جامعه اسلامی به شمار می آید و در زمینه نفش آفرینی سیاسی و فرهنگی دانشگاه در جامعه هنوز موانع جدی و محدود کننده وجود دارد.

براین پایه، به نظر می رسد که تا رسیدن به وحدت عملی و به دور از شعار زدگی میان حوزه و دانشگاه راه طولانی و ناهمواری وجود دارد و از فرهیختگان روشن بین این دو مرکز پر برکت انتظار می رود تا با شهامت و استواری گام های بلندی بردارند.