هاشمی؛ منادی تفکر اعتدال

کد خبر: ۶۴۲۲۸

تاریخ: ۰۶ بهمن ۱۳۹۵ - ۱۳:۴۴

شهاب زمانی

قضاوت صحیح و منصفانه در مورد چهره های برجسته سیاسی نه تنها مشکل، بلکه شاید تا حدودی غیرممکن است زیرا سیاست دانشی شناور و پیچیده، با نیمه ای پنهان در روابط و کنش هاست و زندگی سیاستمداران دارای زوایای پنهان بی شماری است که به علل مختلف از دید افکار عمومی پنهان خواهد ماند. لذا هرگونه قضاوتی باید با درنظر گرفتن فضای حاکم و جمع جبری اقدامات و موضع گیریی های صورت گرفته شده توسط آنها باشد.

نام آیت الله هاشمی رفسنجانی، با عمر 38 ساله انقلاب عجین شده است و چه کسی می تواند تاثیرگذاری شگرف و حتمی او در روند تحولات داخلی و یا روابط خارجی کشور را انکار کند؟ سیاست ورزی او در دورانی آغاز شد که هیچکدام از انقلابیون همرزمش تجربه حکومت داری را نداشتند. او نوسازی اقتصاد ایران را زمانی کلید زد که کشور هنوز از زیر بار خسارات سنگین جنگ تحمیلی کمر راست نکرده بود. شخصیت معتدل و میانه رو او در برهه هایی نمود بیشتری می یافت که تندروی ها فضای عمومی جامعه را مسموم می کرد. زمانی از دولت اصلاحات تمام قد حمایت کرد که جامعه تشنه چنین تفکرات و ایده هایی بود و او به درستی نیاز جامعه را درک کرده بود. بنابراین عجیب نیست که لقب سیاستمداری واقعگرا و معتدل را با خود یدک می کشید و حضورش برای بسیاری طلیعه امیدی را جهت آینده ای بهتر برای مملکت، به ارمغان می آورد.

هاشمی رفسنجانی جزئی از نظامی بود که خوداز جمله پایه گذاران آن به شمار می رفت و به همین دلیل همیشه سعی می کرد در مواقع حساس، میانجی منصفی میان جناح های سیاسی کشور باشد لذا این طبیعی بود که در نگاه افراد واقع گرا، منصف و معتدل همیشه مورد احترام و تکریم و در مقابل، در چشم طیف های تندرو به عنوان یک مخالف قدرتمند جلوه کند و از طرف همین گروهها نیز مورد بی مهری، توهین و انواع و اقسام دشمنی های مختلف قرار گیرد.

بدون شک شخصیت مبتنی‌ بر جاذبه های استثنایی رفتاری و گفتاری او، به‌ گونه‌ای بود که دارای قدرت و توانایی الهام‌ بخشی به دوستدارانش باشد. شرایط اجتماعی و وقوع حوادث و بحران های متعدد گریبانگیر کشور و موضع گیری های واقع گرایانه و خاص او، از عوامل اصلی ظهور او به عنوان شخصیتی کاریزماتیک طی چهار دهه گذشته بود. ایشان در طول حیات سیاسی خود همواره از کانون های اصلی و تاثیرگذاری بوده و مطمئنا فضای متکثر و ساختار منعطف کنونی جامعه را نباید بی تاثیر از 8 سال سیاست های اقتصادی و گسترش روابط خارجی دوران ریاست جمهوری ایشان، 8 سال اصلاحات مورد حمایتش و حضور در جایگاه ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام دانست.

قاطعیت، قدرت اراده و فعالیت پرانرژی تصویری بود که همه از او مشاهده می کردند و این اشتیاقی بود که او به عنوان یک تئوریسین باهوش و متعهد به ایران و انقلاب از آن برخوردار بود. موضع گیری هایی که با پذیرش ریسک‌ شخصی بالا، هزینه‌های زیادی را نیز گاه به او تحمیل می کرد که نشانه ای از خود گذشتگی او به منظور حفظ اصول انقلاب (استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی) و تقویت جایگاه مردم در حکومت به شمار می رفت.

38 سال حضور هاشمی در مناصب مختلف و حساس (مشاور و معتمد رهبر کبیر انقلاب، عضو شورای انقلاب، ریاست مجلس، فرماندهی جنگ، ریاست جمهوری، ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام)، با وجود وقایع و رخدادهای مختلف را نمی توان به آسانی تفسیر و تحلیل کرد. داشتن شخصیتی واقع گرا و ممزوج از اصولگرایی و اصلاح طلبی، قضاوت قطعی و درست هر فردی را دچار مشکل خواهد کرد. البته این بدان معنا نیست که در نهایت نتوان دریافت که چه برآورد کلی نسبت به شخصیت یگانه اش باید ابراز کرد بلکه این مسائل، پیچیدگی زندگی سیاسی و شخصیت منحصر به فرد ایشان را می رساند.

با درنظر گرفتن کارنامه قطور زندگی سیاسی این شخصیت برجسته، می توان گفت که هاشمی نه تنها یک فرد، بلکه منادی و نماینده جریان و تفکر اعتدالی بود که برگرفته از ساحت رحمانی اسلام و فقه مترقی شیعه مورد تاکید ایشان به شمار می رفت و مطمئنا نام و تفکرات ایشان در آینده سیاسی کشور، همچنان تاثیر پررنگ خود را حفظ خواهد کرد.

آنچه مسلم است، ایشان در طول تاریخ مبارزاتش و در کنار بنیانگذار انقلاب اسلامی، به فراگیری آنچه نیاز شخصیت کاریزماتیکش بود پرداخت و بدون شک درس ها و انبوهی از تجارب تلخ و شیرین خود را نیز به خوبی به ملت و مخصوصا نسل آینده ساز این مملکت پس داده است و نشانه آن نیز حضور میلیونی و تاریخی مردم در روز وداع با او بود؛ روزی که علاوه بر قدردانی از تلاش های خستگی ناپذیرش در مسیر انسجام ملی و اعتلای نام ایران، نمره قبولی و رضایت مردم نیز در کارنامه اش ثبت شد.