آينده روشن پيش روي حرفه قدیمی

عبادوزی و عبافروشی در خوزستان

عبای اهواز در وسط و به شکل عرضی یک دوخت دارد که عبا را به دو بخش بالایی و پایینی تقسیم می‌کند.

کد خبر: ۷۴۰۳۳

تاریخ: ۰۳ مرداد ۱۳۹۶ - ۱۵:۱۳

عصر ایران نوشت: دختران عرب در خوزستان از دوران کودکی عبا می‌پوشند. عبا نوعی پوشش سیاه رنگ شبیه چادر است که در مدل‌های مختلف و از پارچه‌های متنوع در خوزستان دوخته می‌شود و بسیاری از دختران و زنان عرب خوزستانی از آن استفاده می کنند.

سال‌ها پیش خیاطی عبا و عبافروشی مختص زنان خیاط و زنان دستفروشی که به آنها «دلاله» اطلاق می‌شد، بود، لیکن به مرور و با ورود عباهای آماده، مغازه‌های عبافروشی نیز در گوشه و کنار شهر سر برآوردند.

عکس: سیدموسی موسوی

«محمد سواری» یکی از همین عبافروش‌های اهواز است که 18 سال است در این صنف کار می‌کند. او نصف این مدت را در کشور کویت عبا فروخته و از 9 سال پیش به این سو چندین مغازه و کارگاه عبادوزی در بازار عرب‌ها در بازار عبدالحمید اهواز راه‌اندازی کرده است.

از یاد نبریم که در سال‌های گذشته و به دلیل ازدیاد جمیعت و به ویژه اینکه لباس هر قوم و ملت، بخشی از هویت آنهاست، استقبال مردم از لباس محلی عربی بسیار افزایش یافته است. بیش از 70 درصد مشتریان، عبا و دیگر البسه سنتی را به دلایل فرهنگی می‌خرند و تنها 20 تا 25 درصد مشتریان برای تنوع و یا دلایل دیگر، اینگونه لباس‌ها را می‌خرند. با در نظر گرفتن همه عوامل مذکور و این موضوع که با توجه باورهای اسلامی مردم، عبا می‌تواند یک لباس باحجاب مناسب  تلقی شود، پیش‌بینی من این است که آینده روشنی پیش روی حرفه عبادوزی و عبافروشی است.

به مناسبت رونق مجدد بازار عبافروشی، به گفتگو با این عضو صنف عبافروشان پرداخته شد:

- اصولا چند نوع عبا داریم؟

عبا در اصل پوششی اهوازی است و به مردم عرب اهواز اختصاص دارد و به همین دلیل در کشورهای عربی به عباهای کلاسیک، عبای اهوازی گفته می‌شود. عبای اهوازی که عمری چند صد ساله دارد، پوششی است سبک و خنک که به مانند چادر امروزی از آن برای پوشش زنان استفاده می‌شود.

عبای اهواز در وسط و به شکل عرضی یک دوخت دارد که عبا را به دو بخش بالایی و پایینی تقسیم می‌کند. در کشورهای عراق، کویت، عربستان سعودی، امارت متحده عربی و دیگر کشورها و به ویژه در میان شیعیان، از این نوع عبا با نام عبای اهوازی یاد می‌شود.

نوع دیگری از عبا نیز وجود دارد که دوخت وسط ندارد و به مانند چادر کاملا یک سره است. بنا به جنس پارچه، نوع تزئینات و شیوه برش عباها به دسته‌های دیگری نیز تقسیم می‌شود ولی عبای اهوازی شکل کلاسیک خود را حفظ کرده و هیچ‌گونه سنگ‌کاری با گل‌دوزی روی آن صورت نمی‌گیرد.

- پارچه‌ای که در عبا استفاده می‌شود، در کجا تولید می‌شود؟

به طور طبع در گذشته‌های دور این پارچه، تولید محلی بود ولی در حال حاضر پارچه‌ها از کشورهای ژاپن، کره‌جنوبی، تایلند، اندونزی و مالزی وارد می‌شود. پارچه ژاپنی در همه انواع، بهترین، مرغوبترین و گران‌ترین نوع پارچه است. به طور کل بیش از 30 نوع پارچه برای عبا وجود دارد. در خود اهواز نیز ما نوعی پارچه به شیوه‌ای که برای بِشت (عبای مردان عرب) بافته می‌شود، برای عبای زنانه نیز تولید می‌کنیم.
عباهایی که از پارچه حریر براق و سبک مانند پارچه‌های فطومه، بنت الدیره، کنکن و چند پارچه دیگر ساخته می‌شوند معمولا مشتری‌های بیشتری دارند. نوع دیگری از عبا نیز وجود دارد که پارچه براق و سنگین دارد و «سمیکه» نامیده می‌شود. عباهای خشن و زبر نیز جرجیس یا جرجیت خوانده می‌شوند.

- عباهایی که شما عرضه می‌کنید در چه محدوده قیمتی قرار دارند؟

عوامل مختلفی قیمت یک عبا را تعیین می‌کنند ولی به طور معمول یک عبای می‌تواند بین یک تا 6  میلیون ریال قیمت داشته باشد. نوع پارچه، مدل، نوع دوخت، حجم و نوع کارهای تزئینی مانند، سنگ‌کاری، جواهرکاری، گل‌دوزی و غیره بر روی قیمت نهایی محصول تاثیر مستقیم دارند. ما دست به ابتکار جدیدی زده‌ایم و به مشتریان خود عبا، کیف و کفش همگون یا اصطلاحا ست عرضه می‌کنیم. قیمت این پکیج نیز ممکن است به 9 میلیون ریال برسد. طی یک سالی که ما ارائه این پکیج را شروع کرده‌ایم، استقبال بسیار خوبی از آن شده است.

- معمولا چه کسانی از شما عبا می‌خرند؟

اگرچه عبا یک لباس سنتی عربی است ولی ما مشتریان غیرعرب نیز داریم. علاوه بر زنان عرب، زنان غیرعرب ساکن اهواز نیز بخش قابل توجهی از مشتریان ما را تشکیل می‌دهند. از منظر سنتی به طور کل ما دو گروه مشتری داریم. گروه اول زنان جوانی هستند که عباهای مدرن و بدون دوخت وسط و با طراحی راسته می‌خرند.

با اینکه این گروه پارچه‌های مختلفی انتخاب می‌کنند، علاقه و رغبت آنها به طراحی و کارهای تزئینی روی عبا تقریبا یکسان است. این گروه را زنان بین 25 تا 40 سال تشکیل می‌دهند. گروه دوم که زنان کهنسال‌تر هستند، ترجیح می‌دهند عبای کلاسیک یا همان عبای اهوازی را بخرند.

اگر بخواهیم خریداران را از نظر نوع خرید دسته‌بندی کنیم باید بگویم بیش از 70 درصد مشتریان ما به عباهای مدرن رغبت نشان داده، 20 درصد عبای سنتی می‌خرند و 10 درصد دیگر مانتو عبایی انتخاب می‌کنند. برخی از مشتریان ما، چادرهای جدید که چادرملی نامیده می‌شود، خرید می‌کنند. اینگونه چادرها به دلیل اینکه در داخل کشور تولید می‌شوند، قیمت مناسب‌تری نسبت به بقیه محصولات دارند.

در طراحی هر لباس، عوامل مختلفی مانند باورها و فرهنگ تاثیر دارند و لباس هر گروه از مردم، به خود آنها اختصاص دارد. در دهه گذشته و پس از افزایش تعامل اقتصادی ایران و امارات متحده عربی، این نوع از پوشش وارد ایران شد. با توجه به روابط مناسب دو کشور، واردات این محصول کار چندان سختی نبوده و در حال حاضر از مبادی ورودی دیلم، گناوه، هندیجان، آبادان، بوشهر و خرمشهر وارد کشور می‌شود.

آیا مردم دیگر استان‌های کشور نیز به خرید عبا رغبت نشان می‌دهند؟

بلی. در مشهد، تهران، قم و چند شهر دیگر همین عبای اهوازی تحت نام‌ها و عناوین دیگری از جمله «چادر عربی» فروخته می‌شود. خود مردم دیگر استان‌ها نیز هنگامی که به اهواز می‌آیند، سفارش عبا می‌دهند و آن را به عنوان سوغاتی با خود می‌برند. گاهی این مشتریان پس از مدتی با ما تماس گرفته و برای خود و یا آشنایانشان سفارش عبا می‎دهند. ما نیز پس از دریافت مشخصات و دوخت عبا، آن را برایشان پست می‌کنیم.

عکس: سیدموسی موسوی

در حال حاضر چند نفر در کارگاه‌های عبادوزی شما مشغول به کار هستند؟

من مدیریت سه فروشگاه عبافروشی و همسرم مدیریت کارگاه دوخت عبا را بر عهده دارد. در این کارگاه علاوه بر دوخت عبا، کارهای طراحی، منجق‌دوزی، جواهرکاری، سنگ‌کاری، گل‌دوزی و دیگر کارهای تزئینی نیز انجام می‌شود. در حال حاضر 7 نفر به طور مستقیم در کارگاه‌ عبادوزی ما مشغول به کارند و 10 نفر دیگر نیز به طور مستقیم و از طریق کار در خانه با ما همکاری دارند.

آینده این شغل عبادوزی را چگونه تصور می‌کنید؟

حدود 20 سال پیش در بازار عبدالحمید تنها یک مغازه عبافروشی وجود داشت و متعلق به «حاج علی ساکی» بود ولی اینک بیش از 60 مغازه جدید برای فروش عبا افتتاح شده‌اند. من اطمینان دارم که در 10 سال آینده این ارقام چند برابر خواهد شد. ما اینک مشتریانی از کوت‎عبدالله، شیبان، ویس، خزامی، ملاثانی و دیگر نقاط شهر و استان داریم. پیش‌بینی من این است که در سال‌های آینده و با افزایش تقاضاهای مشتریان، در این مناطق فروشگاه‌های جدیدی برای پاسخ به نیاز مشتریان افتتاح خواهد شد. در نظر بگیرید که افتتاح یک مغازه در مرکز شهر کاری تقریبا دشوار و هزینه‌بر است ولی انجام همین کار در دیگر مناطق شهر راحت‌تر، به صرفه‌تر و کم‌هزینه‌تر است.