سید مرتضی خلیلی رئیس کانون مداحان و شاعران آئینی خرمشهر:

اکثریت مردم الان از این وضعیت ناراحت هستند، ارکان اصلی شهر باید این مواکب را ساماندهی کنند

طی چند سال اخیر مراسم سنتی عزاداری ماه محرم در برخی مناطق خرمشهر جای خود را به پیاده روی های پرسروصدا ، بی نظم و کم بهره از حکمتهای عاشورا داده است . خیلی از شهروندان خرمشهری ترجیح میدهند بجای قدم زنی در مرکز این هیئت ها و موکب های شلوغ و چراغانی شده ی غرق در جمعیت و دود اسپند به مساجد و تکایای محل خود رفته و در محیطی آرام و بدور از هیاهو به آموزش حکمتهای عاشورا در پای منبرهای ارزشمند بپردازند

کد خبر: ۷۷۶۹۷

تاریخ: ۰۷ مهر ۱۳۹۶ - ۱۳:۴۹

شوشان خرمشهر: سالهاست که خرمشهر با کسب عنوان "نجف الثانی" به مهد برگزاری مراسمات مذهبی و کانون آیین های شیعه تبدیل شده است و در گذر زمان نواها و صداهای فراوانی در زمینه ی مداحی از این خطه بگوش سراسر جهان رسیده است . چندی ست اما ناهماهنگی ها و ناهنجاری هایی در عزاداری های خرمشهر دیده شده است که مارا برآن داشت نسبت به علل آن جستجویی کنیم .

طی چند سال اخیر مراسم سنتی عزاداری ماه محرم در برخی مناطق خرمشهر جای خود را به پیاده روی های پرسروصدا ، بی نظم و کم بهره  از حکمتهای عاشورا داده است . خیلی از شهروندان خرمشهری ترجیح میدهند بجای قدم زنی در مرکز این هیئت ها و موکب های شلوغ و چراغانی شده ی غرق در جمعیت و دود اسپند  به مساجد و تکایای محل خود رفته و در محیطی آرام و بدور از هیاهو به آموزش حکمتهای عاشورا در پای منبرهای ارزشمند بپردازند وپس از کسب شعور حسینی  برای دریافت شور حسینی  به همان روش سنتی قدیمی بعد از استماع منبر ، عزاداری کرده و سینه زنی کنند . برای پاسخ به چند و چون این قضایا پای صحبتهای سید مرتضی خلیلی رئیس کانون مداحان و شاعران آئینی خرمشهر نشسته ایم تا نظرشان را در این باره جویا شویم .

سید مرتضی خلیلی از سال 92 این سمت را به عهده داشته و اغلب در مساجد امام جواد (ع) (خیابان ناصرخسرو جنوبی) و امام حسین (ع) (بوشهری ها) حضور دارد از مداحان بنام شهرستان است .

شوشان خرمشهر : آقای خلیلی شما بعنوان رئیس کانون مداحان و شاعران آئینی خرمشهر نظرتان درباره این شیوه ی عزاداری در مرکز شهر و برخی مناطق با توجه به فرمایشات رهبری درباره عدم آزار رساندن به دیگران در هنگام مداحی ها و عزاداری ها  و توصیه به شور و شعور حسینی چیست ؟

خلیلی : شیوه ی عزاداری هر منطقه به بافت سنتی و فرهنگی آن بستگی دارد . در خرمشهر هم از قدیم عزاداری ها با سنج و دمام و صدای بلند انجام میشد و الان هم ادامه همان سنتهاست . در فضاهای شهری درشهرهای تهران یا شیراز یا دیگر شهرهای بزرگ امکان سد معبر در خیابان یا نصب موکب در اماکن پرتردد وجود ندارد چون تراکم جمعیتی و فضای مسکونی بالاست .

در خرمشهرهم از دیرباز استفاده از سنج و دمام رایج بوده اما نه بدین شکل که امروز در خیابان چاسبی شاهد آن هستیم . نهادهای فرهنگی باید با تشکیل جلسه مواکب آن نقطه را ساماندهی کنند .  اکثریت مردم الان از این وضعیت ناراحت هستند و دلیل آن بی برنامگی این مواکب است . اگر برنامه مدون و مفیدی باشد مخاطبان جذب میشوند . موکب باید در ساعت های مشخص برنامه های مشخص داشته باشد . سخنرانی ، مداحی ، پذیرایی ، سینه زنی و..... در حالی که خیلی افرادی که درگیر احداث موکب میشوند از نمازهای یومیه و واجب هم بازمیمانند .

هرحرکتی که برای امام حسین (ع) باشد باید با اندیشه رضای اهل بیت (ع) باشد که متاسفانه در خیابان چاسبی به این امر زیاد توجه نشده است  و مردم هم راضی نیستند از این فضا .بنده در جلسه ای با صدا و سیما پیرامون تهیه برنامه از عزاداری های خرمشهر شرکت کردم که مسئولین صدا و سیما اظهار میکردند اصلا برنامه های خیابان چاسبی قابل تصویر سازی نیست و فقط جمعیتی در حال رفت و آمدند . اما در حسینیه هایی که در دیگر نقاط شهر هستند موضوع برعکس است . مراسم های مشخص و با برنامه که معمولا بعد از نماز مغرب و عشا انجام میشوند .

شوشان خرمشهر : خب متولی ساماندهی این وضعیت کدام سازمان است ؟ طبق اطلاع شوشان وظیفه ی سازماندهی مواکب و هیئت ها از ابتدای چهارراه مسجد جامع (زیر طاق) تا دفتر امام جمعه به عهده ی دفتر امام جمعه بوده است چرا نتیجه ی چشم گیری در ساماندهی تکایا دیده نشده است ؟

خلیلی : سازمان تبلیغات اسلامی خرمشهر متولی اصلی تکایا ، هیئت ها و مواکب است . حسب اطلاع بنده هم این سازمان اقدام به صدور مجوز برای تکایا کرده است . قرار هم بود بیت امام جمعه خرمشهر هم به ساماندهی مواکب و صدور مجوز در چهارراه مسجدجامع و خیابان چاسبی بپردازد ولی هنوز هم شاهد این وضعیت در این مکان هستیم و ظاهرا ساماندهی مناسبی صورت نگرفته.ارکان اصلی شهر باید این مواکب را ساماندهی کنند .  الان اگر اتفاقی جلوی مسجد جامع بیفتد هیچکس خود را مسئول نمیداند . قطعا در حال حاضر ساماندهی باید توسط فرماندار و امام جمعه صورت بگیرد چون بعد از وقوع حادثه اولین منتقدان خودشان خواهند بود .

در تمام شهرها روضه ها در مساجد صورت میگیرد و هیأتهای زنجیر زن و مداح از خیابان ها گذر میکنند اما در چاسبی اینگونه نیست و محل توقف و تجمع مردم و فروش تنقلات شده است و این در شأن خرمشهر نیست . ساعتهای کارشان نامشخص و بعضا تا پاسی از شب است . برنامه ریزی تکایا کار سختی نیست . شاهد هستیم چلچراغهای بزرگ با مصرف برق زیاد برای تعزیه نصب شده که باید برای اعیاد باشد نه عزاداری . در شب شام غریبان که باید فقط شمع روشن کرد روشن کردن چلچراغ چه توجیهی دارد ؟

شوشان خرمشهر : خرمشهر چند مداح دارد و سطح بندی و تقسیم بندی مداحان به چه صورت است ؟ در استان جایگاه خرمشهر چگونه است و چه اقداملاتی تا کنون برای ساماندهی مداحان انجام شده ؟

خلیلی : خرمشهر بیش از 500 مداح خواهر و برادر اعم از عرب و فارس دارد که هرساله قبل از محرم از آنها طی مراسمی تجلیل میشد .امسال این مراسم تجلیل بعلت سطح بندی مداحان با کمی تأخیر صورت گرفت . همایش عاشوراییان امسال با همت فرماندار محترم و نماینده مردم خرمشهر و سازمان سپاه صورت گرفت و ضمن تجلیل از مداحان و پیرغلامان به 24 نفر از آنها به قید قرعه کمک هزینه سفر به عتبات (به ارزش ریالی 500 هزار تومان) اهدا شد .

از این 500 مداح حدود300 نفرشان در سامانه طوبی (سامانه جامع مداحان سراسر کشور) ثبت نام کرده اند و  255 نفرشان سطح بندی شده اند . یعنی سطح هر مداح به ترتیب : ( ستایشگر / سطح 3 /سطح 2 / سطح 1 / ذاکر / مداح / پیشکسوتی و پیرغلامی) مشخص شده است . برای تمام این افراد کارت شناسایی صادر شده است و هفته ی گذشته در همایش عاشوراییان تحویل گرفتند .

صداوسیمای مرکز آبادان طبق توافقی که با ما داشت ، در طول سال برای تمام مناسبتهای ملی و مذهبی از مداحان خرمشهر و آبادان استفاده کرد و امسال محرم هم شاهد هستیم که مداحان ما در برنامه زنده اجرا داشتند . خرمشهر بیشترین جذب ، ساماندهی و ثبت مداحان را در استان خوزستان داراست .

شوشان خرمشهر : کدام مداحان خرمشهری  در سطح کشور مطرح هستند ؟ در چه سطوحی ؟

خلیلی : حاج حسن فخری (پدر) ، حاج پرویز زرسنج و حاج عیسی آتش افروز به عنوان پیرغلامان کشوری هستند . که امسال حاج عیسی و ملا صاحب نجفی به اجلاس پیرغلامان کشوری در اصفهان اعزام شدند . همچنین در سال گذشته حاج علی خانچی و حاج میان آبی به استان هرمزگان اعزام شده بودند .

از مداحان کشوری هم میتوان حسین فخری و غلام کویتی پور رانام برد . در سطوح دیگر میتوان حمید عارف (پولادرک) ، بنده (سید مرتضی خلیلی) و سید حسین شیبه الحمد را هم نام برد . از مداحان عربی هم آقایان راضی فیصلی و ملاموسی خوری زاده عتیقی و ملا علی اسدی و دیگر دوستان هستند .

شوشان خرمشهر : متاسفانه دیده شده واکنش خیلی از هیئت داران نسبت به تذکرات مردم برای کم کردن صدا یا سدمعبر یا ...خیلی تند ، متعصبانه و خشن است . خیلی از شهزوندان تجربه های ناخوشایندی از تذکرات به تکایا دارند . نظر شما در این باره چیست و چه توصیه ای برای اینگونه موارد دارید ؟

خلیلی : متاسفانه ما خیلی کم آموزش های درست دیده ایم . ما چرا از این همه هیئت های خوب و الگوهای مناسب تاثیر نمیپذیریم ؟ بعضی ها از روی جهل و نادانی برخورد میکنند و هرکاری هم بکنید تاثیری ندارد .امام حسین (ع) برای آدم شدن ما از جان خودش گذشت حالا بسم الله... اگر مردم پای منبر نباشند جهل و نادانی از بین نمیرود . اگر وقت مردم در خیابانها با صداهای بلند و در دود اسپند بگذرد این اموزش اتفاق نخواهد افتاد . مردم کل ایران یک زمانی با صدای مداحان خرمشهری در زمان جنگ مأنوس بودند و الان هم نگاه مردم به گلدسته های مسجدجامع خرمشهر است .

شوشان خرمشهر : سبک اصیل سینه زنی خرمشهر چگونه است و چه ویژگی هایی دارد ؟

خلیلی : سبک خرمشهری خیلی به بوشهری نزدیک است اما تفاوتهایی دارد . حسین فخری سالی یکبار در روز عاشورا سبک اصیل خرمشهری را اجرا میکند . سبک سینه زنی اصیل خرمشهر در برخی نواها و اشعار و نوع سینه زدن با سبک بوشهری متفاوت است . خرمشهری ها موجی سینه میزنند اما بوشهری ها دست را از بالا بروی سینه میکوبند . البته سبکهای زیاد دیگری هم هست که در جلسات مجمع الذاکرین که هر هفته در مسجد جواد الامه (ع) صورت میگیرد قابل پیگیری است . این مسجد تنها مسجدی در خرمشهر است که در طول سال برای تمام مناسبتها برنامه دارد و محل تجمع مداحان بصورت هفتگی ست .

شوشان خرمشهر : در پایان اگر سخنی باقیمانده بفرمایید .

خلیلی : ابتدا از حضرتعالی و رسانه شوشان خرمشهر بخاطر اهتمام به این موضوع تشکر میکنم و روی سخنم با مسئولین فرهنگی شهر است . پیشنهاد میکنم با استفاده از فضای مجازی و رسانه ها صدای مداحان خرمشهر را بگوش مردم ایران یا جهان برسانند . از تمام مردم ومسئولین خواهشمندم در اربعین که خرمشهر افتخار میزبانی زوار را دارد بتوانیم میزبان خوبی برای زوار اباعبدالله باشیم و مهمان نوازی در شان خرمشهر که دروازه ورود تشیع به ایران است داشته باشیم .

همچنین عرض کنم قرار بود اداره صنعت و معدن و تجارت خرمشهر مقداری از ارزاق هیئت ها را تامین کند که هنوز اتفاق نیفتاده و حتی با ورود نماینده محترم و هنوز ارزاقی توزیع نشده امیدوارم هرچه زودتر این اتفاق بیفتد .