جایگاه انتقاد در سینما

انتقادچیست؟ منتقدکیست؟

کد خبر: ۷۸۷۳۶

تاریخ: ۲۴ مهر ۱۳۹۶ - ۲۱:۱۵

شوشان خرمشهر:  اگر تصادفا از یکی از دوستداران سینما که اطلاعات متوسطی در مورد سینما دارد سوال کنید که بنظر او فیلمی که دیده است چگونه فیلمی بوده، از دو  حال خارج نخواهد بود. یا با گفتن کلمه ی بسیار بد جواب شما را خواهد داد و یا اگر واقعا از دیدن ان فیلم لذت برده باشد علاقه ی قلبی و مسرت خاطر خود را با ذکر کلمه ی عالی بیان خواهد نمود.
حال اگر شما اصرار کنید که او توضیح بیشتری در این مورد بدهد احتمال دارد چند کلمه ای هم در خصوص ستاره ی اول فیلم یا یکی دیگر از هنرپیشگان ان که جلب توجه اش را نموده است حرف بزند.

تماشاگران معمولی سینما فقط بر پایه ی شخصیت ستاره و یا بر مبنای عکس العملهای هیجانی و احساسات شخصی خودشان در مورد فیلم قضاوت میکنند و خیلی بندرت اتفاق می افتد که این دوستداران سینما در مورد زیبایی و ارزش اخلاقی داستان و یا مسائل فنی که در تبدیل داستان اصلی به نمایش روی سن بکار رفته فکر کنند. البته این اشخاص نمیتوانند از روی دقت و تعمق و بصیرت کامل در مورد فیلم قضاوت و انتقاد کنند زیرا هیچ معیار و یا ملاک عملی در دست ندارند که به وسیله ی ان بتوانند در این باره عقیده ای پیدا کنند، این اشخاص محدودیتهایی را که در اثر سانسور و یا مصالح و مقتضیات صنعتی و فنی برای استودیو پیش می آید ندیده می انگارند.

اگر دوستداران سینما و تماشاچیان دائمی ان بتوانند ارزش فنی و جنبه های زیبایی فیلم را مورد مطالعه قرار دهند و بدین طریق قدرت انتقاد و سنجش خود را در این زمینه بالا ببرند مسلما لذت بیشتری از تماشای فیلم خواهند برد. همانطور که مردم عادی بعد از کمی مطالعه در خصوص موسیقی و پس از خواندن شرح حال موزیسینها بیشتر میتوانند از کنسرتها لذت ببرند، به همین ترتیب هم دوستداران و مشتریان سینما بعد از اشنایی با هنر و صنعت سینما لذت بیشتری از تماشای فیلمها خواهند برد، جمله ی "من از هنر اطلاعی ندارم اما میدانم که چه چیزی را دوست دارم" در حقیقت نقطه مقابل انتقاد و قضاوت صحیح است.

تعریف انتقاد
کلمه ی انتقاد یعنی عیب جویی یا تحسین و یا هر دوی اینها. کتاب لغت کلمه ی منتقد را اینطور تعریف میکند:
"منتقد کسی است که بر مبنای یک معیار یا ملاک عملی در مورد چیزی قضاوت کند، بخصوص اگر ان چیز یک محصول هنری و یا یک اثر ادبی باشد" حال به کلمات "معیار و ملاک عملی" توجه کنید، وقتی تماشاچیانی که مشغول تماشای یک فیلم هستند فقط پیش خود و بر مبنای احساسات شخصی شروع به انتقاد ان فیلم کنند نمیتوان گفت که انها به معنای کلمه انتقاد میکنند بلکه انها عقاید و نظریات خود را اظهار میدارند. عکس العمل شخصی، یعنی اثری که فیلم یا هر نوع کار هنری دیگر در تماشاچیان باقی میگذارد در تجزیه و تحلیل انتقادی یک امر لازم و قطعی به حساب میاید و به عبارت دیگر قدم اول در ایجاد فیلم خوب همین است که موضوعات هیجان اور در فیلم گنجانده شود. اگر فیلمی نتواند این راکسیون و احساسات را در تماشاچیان خود ایجاد نماید، بدون شک فاقد اصول مسلم سینمایی است و وظیفه ی اولیه خود را انجام نداده است. اما به منظور اینکه از روی دقت و تعمق و هوشیاری کامل از فیلمها انتقاد شود و لذتی که از فیلم برده میشود بیشتر باشد، تماشاچیان باید اهمیت و عظمت فیلم را کاملا درک کنند.

سوالاتی وجود دارد که جواب به انها برای کسی که میخواهد از یک اثر ادبی و یا یک محصول هنری انتقاد کند بسیار مفید و لازم است. در مقالات ادبی گوته تعداد این سوالات به سه عدد تقلیل داده شده و تصریح گردیده که وظیفه ی منتقد انست که جواب صحیح و منطقی این سوالات را بدهد:

1.نویسنده(مولف اثر) میخواهد چه بگوید. یعنی منظور و مطلب او چیست؟
2.ایا این نویسنده توانسته است مطلب خویش را انطور که میخواسته بیان کند؟
3.ایا این مطلب ارزش بیان و نوشته شدن داشته یا خیر؟....

سبک | Style
این کلمه از لغت لاتينی به نام Stilus مشتق گرفته شده ابزاری بوده که برای نقش کردن حروف بر روی الواح مومی به کار گرفته می شده است. در سينما سبک روشی است که هنرمند برای بيان و نمايش موضوع خود استفاده می کند. سبک همان شيوه  اجراست.

مکتب | School
دسته ای از هنرمندان که در خلق آثار خود بر اصل معينی توافق می کنند، به تدريج باعث ايجاد مکتبی می شوند. گاهی اين اصول به شکل بيانيه ای صادر می شود.

ژانر | Genre
مفهوم ژانر، بر گرفته از کلمه فرانسوی به معنای  نوع، دسته و مشتق از واژه لاتین genus است. تا پیش از قرن بیستم نام های ژانری به عنوان رده هایی عام برای تنظیم و دسته بندی شمار زیادی از متون، کاربرد گسترده ای داشتند. به ویژه این مفهوم نقش مهمی در طبقه بندی و ارزش گذاری ادبیات ایفا کرده بود.

جنبش | Movement
جنبش هنری یک جریان و حرکت هنری است که تحت تأثیر تحولات فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی یا عوامل دیگر شکل می‌گیرد و برای مدتی گروهی از هنرمندان را به تفکر و عملکرد مشابه می‌کشاند.