محیط زیست خوزستان در سالی که گذشت

مالچ پاشی در زیستگاه های ماسه ای خوزستان از دلخراش ترین خبرهای محیط زیست خوزستان در سال ۹۷ بود، مالچ پاشی هایی که سبب گردید چشمان ما، شاهد نابودی تنوع زیستی گردد.

کد خبر: ۹۵۸۶۸

تاریخ: ۰۲ فروردين ۱۳۹۸ - ۱۸:۳۲

شوشان - آرزو سلامت‌نیا:

مالچ پاشی در زیستگاه های ماسه ای خوزستان از دلخراش ترین خبرهای محیط زیست خوزستان در سال ۹۷  بود  . مالچ پاشی هایی که   سبب گردید چشمان ما ، شاهد  نابودی تنوع زیستی گردد .   تپه های ماسه ای دارای ذرات دانه درشت هستند که با وزش باد تنها چند متر جابجا می شوند و در نتیجه نیاز به مال  پاشی نمی باشد  . با پاشیدن مالچ علاوه بر آنکه  افزایش جذب نور خورشید و  دما را شاهد هستیم  ، مرگ پوسته خاک و میکروارگانیسم ها و گل سنگ ها را  که سبب تثبیت خاک نیز می‌شوند از نتایج حاصله است .در حالی که ما باید منطقه را از نظر پایداری فیزیکی حفاظت کنیم این را توجه داشته باشید که  سیانوباکتریها   تپه های ماسه ای .  ترکیبات موسیلاژ ایجاد می ‌کنند که دلیل   تثبیت ماسه ها میگردد .  این عملکرد توسط محققان  علم اکولوژی مورد مطالعه قرار گرفته  ،  و نتایج نشان داده که  رشد گیاهان بومی نیز مهیا گردیده و اکوسیستم روند توالی  را به صورت پویا طی مکند .

دکتر ناصر کرمی استاد دانشگاه برگن ,  نیز  مالچ پاشی را تلاشی نافرجام ،  زیانبار ،  کم اثر و موقت برای سرکوب ریزگردها می‌داند و تنها راه مهار خشکیدگی را ،  از طریق بازگرداندن رطوبت به خاک می داند . متاسفانه در مقیاس کلان مسائل محیط زیست در قالب پارادیم های سیاسی و اقتصادی پیگیری می شود و مباحث علمی در حوزه اکولوژی   نمی باشد . به طور قطع تمامی کارشناسان محیط زیست روش مالچ پاشی را روشی منسوخ می دانند  . ما دارای سرزمینی با تنوع زیستی بالا که دارای  هزاران نکته  باریکتر از مو است . چگونه می توانیم مدعی شویم که به تمام جزئیات آن واقف هستیم  و علم اکولوژیکی را به درستی می‌شناسیم . علم اکولوژی دانشی بسیار پیچیده است و آیا  دانشگاه های ما توانسته اند متخصصین  را  که به علم اکولوژی کاملاً واقف  و به حفاظت علمی اعتقاد داشته باشند تربیت کند ؟  هرگونه عملیاتی باید مبتنی بر شناخت دقیق اکولوژیک یک منطقه صورت گیرد باید اثرات کوتاه مدت و بلند مدت هر منطقه را با توجه به ویژگی های آن بررسی کنیم پس آیا بهتر نیست که از دستکاری در طبیعت خودداری کنیم ؟

-  آتش سوزی هورالعظیم و مشکلات آب شرب که نشان از قهر طبیعت در اثر دستکاری های طبیعت و  عدم رویکرد پیشگیرانه در مدیریت بحران  و وقوف به علم مدیریت بحران بوده است  و مسبب سختی های بسیاری را در سال گذشته برتن خسته مردم استان مان بود . قاعدتا  عدم  شایسته‌سالاری و ضابطه مندی در انتخاب مدیران یکی از دلایل اصلی قرار گرفتن در ورطه  این بحران ها هست.

-  با وجود آن که شورای شهر مدعی ایجاد کمیسیون محیط زیست برای اولین بار در این دوره شورای شهر اهواز شده است ،  تاکنون هیچگونه جلسه ای در کمیسیون محیط زیست شهر اهواز تشکیل نگردیده است و عدم تعهد و پیگیری مسائل محیط زیستی شهر اهواز در این دوره شورای شهر  نیز مشهود است . بحث ارزیابی اثرات زیست محیطی طرح هایی که در سطح شهر  صورت گرفت  و  غربالگری طرح ها و پروژه ها با استفاده از دستورالعمل خاص باید  صورت میگرفت . همچنین کمیسیون محیط زیست شورا ها با استفاده از قدرت و ظرفیتی که دارد باید به شناسایی منابع آلاینده و اندازه گیری پارامترهای محیط زیستی در کانون های  آلاینده شهری که در درون بافت شهری می‌باشند می پرداخت که  بررسی  تعطیلی و یا اتخاذ تمهیدات لازم ،کانون های مستقر  در محیط شهری  نتایج حاصله خروجی  کمیسیون محیط زیست شورا ها می  باشد که ما تاکنون شاهد هیچگونه خروجی از این کمیسیون نبوده ایم .

-  یکی از مسرت بخش ترین پدیده های زیست محیطی افزایش بارندگی  و حجم بالای بارندگی در ایران علی‌الخصوص استان خوزستان بود . افزایش بارندگی ها  در حوضه های آبریز  گویا  نشان از تسخیر   کشورمان در   اکستریم های اقلیمی بود  . یکی از پیامدهای تغییر اقلیم به هم ریختگی روندهای اقلیمی و افزایش تعداد و شدت و وسعت رخدادهای اقلیمی است .  وظیفه ما در چنین شرایطی افزایش شناخت ، بالا  بردن مقاومت و افزایش تاب آوری و برنامه‌ریزی در قبال مخاطرات جدی است که آینده  خوزستان ما را تهدید  میکند .  این میزان بارندگی می ‌توانست به احیا و نجات تالاب‌ها بپردازد .  اما افسوس که سدها و دستکاری ها در نظام هیدرولوژیکی  و نداشتن برنامه برای  احیای تالاب ها نتوانستیم به خوبی از این نعمت استفاده کنیم  .

-  در   سال گذشته انتقاد رهبری از کاشت گیاهان مهاجم  بسیار مسرت بخش بود که بزرگترین دستاورد تلاش سه دهه گذشته دکتر آخانی  بود که برای به دست آوردن آن بسیار جنگید  .  و  امید  محققان محیط زیست را برای عدم کاهش گیاه مهاجم کهور آمریکایی  در تثبیت کانون ریزگردها در استان خوزستان افزون بخشید.

تردید ها و سوالات  بسیاری در مورد کاشت گونه های غیر بومی وجود دارد .

در مقاله ی

(community Impact of prosopis juliflora Invasion: Biogeographic and congeneric comparisons )

که به  وسیله محققین چند کشور مورد مطالعه قرار گرفته است خاصیت آلوپاتی گیاه کهور آمریکایی که در کاهش جمعیت  گونه های  بومی موثر می باشد  به اثبات رسیده است  و در حالی که خاک خوزستان با کاهش  منابع  غذایی و ذخایر فسفر مواجه است ،  کاشت گیاه مذکور نیز سبب افزایش شوری می گردد. ایا خاستگاه این گیاه با اکوسیستم های ایران تفاوت ندارد ?

همچنین قدرت جذب آب های زیرزمینی این گیاه مزید بر علت است . در حالی  که ما با مشکل تغییرات اقلیمی و افزایش گرمایش جهانی۱ روبه‌رو هستیم  و دارای غنی ترین ذخایر ژنتیکی هستیم و  کمبود منابع ابی مشهود است  آیا لازم نمی‌باشد که تغییراتی را در برنامه‌های مدیریتی خود اعمال کنیم ؟  از دست رفتن رطوبت خاک مهمترین مسئله در چشم انداز آینده خوزستان است اگر خاک را به عنوان یک موجود زنده  نمی‌دانیم و واکنش ها و مسائل آن را نمی شناسیم چرا با تامل  و تحقیق اقدامات لازم را انجام نمی دهیم  ؟ آثار خشکیدگی و قهقرایی سرزمین ما در چندین سال اخیر بر همگان آشکار شده است مسئله کنونی محیط زیست استان خوزستان مسئله مرگ سرزمین است . این سرنوشت استان ماست این تاریخ استان ماست زیرا که در مسیری برگشت ناپذیر قرار گرفته است و فرزندان ما  و تاریخ در مورد ما قضاوت خواهند کرد. اینجا یادی میکنیم از دکتر صدقی  استاد گرامی دانشگاه چمران که همیشه می‌گفت دلمشغولی برای آب و خاک ایران حاصلی جز تلخ کامی ندارد.