یادی از محقق فرزانه از سید محمدعلی امام شوشتری

درآداب و سنن عروسی قدیم درشوشتر

شوشتری ها معتقدند عروسیشان تماشاییست (ترانه ای نیز در این زمینه می خوانند )
در ادامه برخی از مراسم های عروسی شوشترلی "از خواستگاری تا ماه عسل" را البته به اختصار می خوانیم.

دَلولی/ da'loli
همان خواستگاریست البته با رعایت سلسله مراتب: پس از پیدا شدن دختر مناسب آقا داماد، ابتدا زنان خانواده داماد بعد از یک یا چند بار مراجعه، جلب رضایت و گرفتن اجازه از خانواده دختر (موافقت اولیه) ، بهمراه آقا داماد و دسته گل معروف به خانه عروس خانم رفته و بعد از موافقت طرفین، گفتگویی کوتاه بین عروس و داماد سر می گیرد.

کار کَدخُدُویی/ kar kad'khodoei
مراسم معارفه مردان دو خانواده و بحث پیرامون تعیین مهریه و تاریخ عقد و عروسی

نِشوُن وَنوُن/ neshun vanun
پشت صحنه مراسم بالا و البته بعد از انجام توافقات، در بخش زنانه هدیه ای از طرف داماد به عروس خانم داده می شود که معمولا شامل یک انگشتر و پارچه ای سبز رنگ است.

بَندوَنون/ band vanun
آرایش عروس خانم برای مراسم عقد

مَربُروُن/ mar borun
عقدکنون، شامل خطبه، سفره، جشن، حلقه و عسل و ...

نِمِک تَخشوُن/ nemek takhshun
چند روز بعد از مراسم عقد، خانواده داماد خانواده عروس را میهمان کرده و شامی را دور هم میل می کنند.

عیدی/ eidi
در دوران عقد به هر بهانه، عیدها و شادی ها آقای داماد با دست پر از کلوچه و شیرنی و سبزی و ... و البته هدیه ای مخصوص عروس خانم به خانه عروس رفته و دل عروسش را شاد می کند.

زَنوُن گَردوُن/ zanun gardun
گشتن از این خانه به آن خانه و دعوت برای مراسم عروسی. قدیمتر معمولا فرد دعوت شده پیشکشی میداد مثل: کله قند، پارچه و یا پول.

خَلعَتوُنَه/ khal'atuna
خانواده پسر در مراسم بالا به فامیل های نزدیک هدیه هایی به رسم شادباش میدهند که معمولا شامل لباس برای افراد خانواده می باشد.

جاجوُ دوُزوُن/ jaju duzun
خانواده داماد پس از تهیه پنبه و پارچه، ضمن دعوت از اقوام نزدیک، پنبه زن و لحاف دوز را به خانه آورده تا تشک و لحاف عروس و داماد را آماده کنند.

کَتون وَنون/ katun vanun
سه شب قبل از عروسی زنان فامیل داماد حنا آماده کرده، با دایره و آواز به خانه عروس رفته و دستهای عروس خانم را حنا می بندند.

جُهازبَرون/ johaz barun
ظهر روز قبل از عروسی مردان فامیل داماد، به خانه عروس رفته و به کمک هم جهیزیه را تا خانه داماد می برند.

خونچِه بِی / khunche bey
غروب روز قبل از عروسی زنان فامیل داماد چمدانی پر از هدیه های داماد به عروس را با دایره و کِل به خانه عروس می برند و بعد از نشان دادنشان به عروس، به همراه خانواده عروس به خانه داماد باز میگردند.

دَس رَزوُن/ das razun
شب قبل از عروسی تشک سبز رنگی در حیاط پهن میکنند، داماد را نشانده دست و پای او را حنا می گذارند، سپس با پارچه های سبز آنها را بسته و دور او میگردند، می رقصند (گُمبِه) و هل هله و شادی می کنند.

گُمبَه/ gomba
نوعی رقص ساده که در آن پای بر زمین می کوبند و دست می زنند.

نون چَربی/ nun charbi
ناهار روز عروسی غذای ویژه ایست از گوشت و نخود به همراه نان محلی آغشته به زعفران که در خانه داماد طبخ شده و بین همسایگان و فامیل تقسیم می شود.

خونچِه دوما / khunche duma
بعد ازظهر روز عروسی خانواده عروس چمدانی پر از لباس و هدیه (معمولا وسایل شخصی) را به خانه داماد می برند تا در مراسم عروسی به تن کند
دَر حَمومی/ dar hamumi
عصر روز عروسی که داماد مشغول استحمام و آماده سازی خود برای مراسم عروسیست، خانواده او بیرون حمام دایره و تنبک می زنند، می رقصند و از قد و بالای پسرشان می خوانند.

بِی بَرون/ bey barun
پس از آمدن مهمانها و صرف شام، داماد با همه اهل و تبارش به خانه عروس رفته، عروس را سوار کرده و هر دو طایفه به دنبال آنها چرخی در شهر می زنند که البته گذشتن از روی پل و رودخانه زیبای دز و سلام دادن به آقا سبزقبا از نکات آن است.

دَس بِه دَس/ das be das
آخر شب، و ضمن ترانه خوانی و همراهی حاضرین، پدر عروس دست عروس را در دست داماد گذاشته و برای خوشبختیشان دعا می کند.

صُبحی/ sobhi
صبح روز بعد از عروسی پدر عروس صبحانه مفصلی شامل شیربرنج (بَحتیهَ)، سرشبر، مربا و ... را به خانه داماد برده تا علاوه بر اهل منزل، عروس بازهم از سفره پدر سیر شود و احساس تنهایی نکند. این کار برای ناهار با مرغ زعفران پز و حلوا و کلوچه و تیکه طلایی برای عروس خانم تکرار و حتی تا چند وعده دیگر صورت می گیرد.

سو روزَه/ so ruza
بعد از ظهر سه روز بعد از عروسی داماد با مهیا کردن هدیه ای به خانه عروس رفته، از مادر عروس تشکر می کند و دست وی را می بوسد.

سو شووَه/ so shova
سه شب پس از عروسی همه مدعوین روز عروسی با هدیه به خانه داماد می آیند و به او شادباش می گویند.