در برابر آمریکا چه باید کرد؟ چه نباید کرد؟

شوشان ـ عبدالرضا داوری :

تحولات هفته‌های اخیر، از تمرکز نظامی آمریکا در منطقه تا تشدید جنگ روانی و فشار دیپلماتیک، بار دیگر این پرسش کلیدی را پیش روی ایران قرار داده است:
در برابر آمریکا چه باید کرد و مهم‌تر از آن، چه نباید کرد؟
پاسخ به این دو پرسش، نه در شعارهای حداکثری است و نه در انفعال حداقلی؛ بلکه در فهم دقیق موازنه قدرت، زمان، و محدودیت‌های طرف مقابل نهفته است.

 چه باید کرد؟
۱. زمان را به سلاح تبدیل کرد
آمریکا برخلاف ظاهر پرهیاهویش، با محدودیت‌های جدی زمانی روبه‌روست:
جام جهانی ۲۰۲۶ در خاک آمریکا و انتخابات کنگره در نوامبر همان سال، فضای تصمیم‌گیری واشنگتن را به‌شدت تنگ کرده است.
راهبرد ایران باید معطوف به کشاندن بحران از بازه تصمیم‌گیری کوتاه به فرسایش زمانی باشد؛ زیرا زمان، دشمن آمریکا و متحد ایران است.

۲. بازدارندگی را نه نمایشی بلکه هوشمندانه حفظ کرد
بازدارندگی مؤثر الزاماً به معنای تهدید پرصدا نیست.
ابهام حساب‌شده، پیام‌های غیرمستقیم و اجتناب از تحریک‌های بی‌ثمر، هزینه تصمیم نظامی را برای آمریکا افزایش می‌دهد، بدون آن‌که اجماع علیه ایران شکل بگیرد.

۳. جنگ را سیاسی کرد، نه صرفاً نظامی
آمریکا از جنگی می‌ترسد که:
بازار انرژی را ملتهب کند
متحدانش را مردد سازد
افکار عمومی داخلی‌اش را علیه دولت بشوراند
ایران باید هر سطحی از فشار را به مسأله‌ای سیاسی، اقتصادی و حیثیتی برای آمریکا تبدیل کند، نه صرفاً به یک رویارویی سخت‌افزاری.

۴. اجماع علیه جنگ را فعالانه ساخت
اروپا، چین، روسیه و حتی بخشی از جهان عرب، هیچ‌کدام خواهان جنگ با ایران نیستند.
دیپلماسی فعال، حتی در اوج تنش، می‌تواند آمریکا را در موقعیت انزوا قرار دهد؛ و آمریکا بدون اجماع، به‌ندرت وارد جنگ پرریسک می‌شود.

۵. کانال مذاکره را باز، اما مشروط نگه داشت
بازبودن مسیر مذاکره، نه نشانه ضعف است و نه عقب‌نشینی؛ بلکه ابزاری برای شکستن منطق «الان یا هرگز» در ذهن تصمیم‌گیر آمریکایی است.

 چه نباید کرد؟

۱. نباید به دام واکنش احساسی افتاد
واکنش سریع، پرصدا و احساسی دقیقاً همان چیزی است که می‌تواند یک فشار محدود را به چرخه تشدید غیرقابل‌کنترل تبدیل کند.

۲. نباید جنگ را ساده‌سازی کرد
تصویرسازی از جنگ به‌عنوان «برخوردی کوتاه و قابل مدیریت» خطای راهبردی است؛ چه برای جامعه داخلی و چه در محاسبات تصمیم‌گیران.

۳. نباید همه جبهه‌ها را هم‌زمان فعال کرد
یکی‌شدن جبهه آمریکا و اسرائیل با برخی کشورهای منطقه، بزرگ‌ترین خطای ممکن است.
تفکیک جبهه‌ها، کلید جلوگیری از اجماع علیه ایران است.

۴. نباید آمریکا را به نقطه بی‌بازگشت هل داد
اگر آمریکا به این جمع‌بندی برسد که «هزینه نزدن از هزینه زدن بیشتر است»، آنگاه گزینه نظامی از انتخاب به ضرورت تبدیل می‌شود.
راهبرد هوشمند، دقیقاً جلوگیری از رسیدن به این نقطه است.

جمع‌بندی
در برابر آمریکا، نه شتاب‌زدگی پاسخ است و نه انفعال.
راهبرد عقلانی ایران باید بر سه محور استوار باشد:
خرید زمان
افزایش هزینه تصمیم نظامی برای آمریکا
انتقال بحران از سطح نظامی به سطح سیاسی
پیروزی در این میدان، نه با اولین ضربه، بلکه با ناکام‌کردن پیروزی سریع طرف مقابل به‌دست می‌آید.
و این، همان نقطه‌ای است که آمریکا بیش از هر چیز از آن پرهیز دارد.