خوزستانی که هوا ندارد

شوشان ـ محسن صنیعی :
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران

متاسفانه همچنان شب و روز خوزستان شده است آلودگی و بالا رفتن درجه آلایندگی در شهرهای مختلف خوزستان. محدود شهرهای استان، دارای هوای پاک هستند. در شهری مانند اهواز، میزان آلایندگی گاهی در یک منطقه، چند برابر متوسط آلایندگی شهر اهواز است.  یا گاهی، میزان آلایندگی یک شهر کوچک، از ۵۰۰ هم تجاوز می کند. آلودگی بیش از حد هوا، سبب تعطیلی یا شروع به کار دیرهنگام ادارات، مدارس و دانشگاه ها و در نتیجه همه نظام آموزشی استان را مختل کرده است. اختلالی که در سرنوشت آینده دانش آموزان و دانشجویان خوزستانی، دیده خواهد شد. آثار این آلایندگی در افزایش مریضی ها و سرطان ها، بر هیچ کس پنهان نیست. همه شواهد نشان می دهد که منابع آلایندگی هم داخلی و خارجی است. پس اگر سازمان‌هایی فقط عامل را خارجی جلوه کنند، به معنای فرار از مسئولیت سازمان ها و شرکت های داخلی سهیم در منابع آلایندگی استان است. منابع این آلایندگی در نقاط مختلف استان، هم آلایندگی صنایع، هم ریزگردها و هم آلایندگی ناشی از آتش و دود از هورالعظیم است. به این ترتیب، باید سهم هر بخش را به صورت مجزا دید.
ب- منابع آلایندگی داخلی
 منابع آلاینده داخلی، اعم از فلرهای نفتی، دود کارخانجات صنعتی، دود ناشی از آتش زدن نیزارهای مزارع نیشکر را نمی توان نادیده گرفت. متاسفانه، این صنایع فقط با پرداخت حق آلایندگی به شهرداری یا محیط زیست، بودجه های جاری یا عمرانی این سازمان ها را پوشش می دهند، در صورتی که این کارخانجات خود باید نسبت به حذف آلایندگی صنعتی اقدام کنند. راه های جبران آلایندگی برای این صنایع، امری روشن است. این شرکت ها و کارخانجات، خود باید متولی جبران آلایندگی شوند و خسارات مختلفی را که بر محیط اجتماعی استان خوزستان وارد می شود، کاهش دهند.
ب- آلایندگی ناشی از آتش سوزی در هورالعظیم با منبع خارجی
 برای شناخت این پدیده، باید گفت که متاسفانه طرف عراقی، کاملا سمت عراقی هورالعظیم را خشک کرده است و با نصب دکل های نفتی فراوان با همکاری شرکت های چینی، در حال بهره برداری از منابع نفتی مشترک با ایران هستند. به این ترتیب، این معضل به سادگی حل نمی شود. راه آن، همان آبگیری هورالعظیم است که طرف عراقی، هیچ تمایلی به آبگیری هورالعظیم ندارد. من واقعا پیشنهاد می کنم که این معضل در حد یک بحران بین المللی برجسته شود و از همه نهادهای بین المللی برای خاموش سازی استفاده شود.
ج- شاخص آلایندگی در بعضی مناطق استان نشان می دهد که همچنان ریزگرد، یک معضل اساسی است. همه دستگاه ها باید گسترش فضای سبز متناسب با شرایط محیطی خوزستان را مد نظر قرار دهند. 
لازم می دانم سخن پایانی را به این اختصاص دهم که روز چهارشنبه ۱۴ آبان، کتاب «نخستین کارآفرینان اهواز» رونمایی شد. در این کتاب مشخص است که چگونه اهواز و بسیاری از شهرهای خوزستان، با سرمایه گذاری کارآفرینان نامداری و البته توجه دولت مرکزی با گسترش صنعت نفت، فولاد، انرژی و تجارت بین المللی، در مدتی حدود ۱۰۰ ساله، توسعه عمده خوزستان را به ارمغان آوردند. توسعه ای که بی شک موتور محرکه توسعه ایران در یک سده اخیر شد. ظاهراً باید گفت که خوزستانی که اینک به دست ما به میراث رسیده است، در اثر بی توجهی ما بناست به سرزمین متروکه ای تبدیل شود که مردم با نداشتن هوای مناسب و از دست رفتن آب و خاک، باید مهاجرت را بر قرار ترجیح دهند. 

نتیجه گیری: در صورت عدم اقدام جدی در مورد آلایندگی های مختلف خارجی و داخلی، با اختلالات عمده در نظام آموزشی، اداری و نیز مشکلات درمانی، زیست در این استان با مشکلات بیش از پیش مواجه خواهد شد. چیزی که تاکنون به مهاجرت عمده از استان انجامیده است.