بررسی واژه های تربیتی: افراط

شوشان ـ جعفر دیناروند :

معنای لغوی:دهخدا، برای آن معنای سبقت و مبادرت نمودن در بر آوردن شمشیر و نیز شتابانی را مطرح کرده است.معین، معانی از حد گذشتن و زیاده روی و عمید از حد گذشتن، از حد و اندازه تجاوز کردن، زیاده روی کردن و زیاده روی را ذکر کرده اند.
تعریف:افراط(radical) توصیف اشخاص یا طرح ها و برنامه هایی است که خواهان تغییرهای سریع و اساسی هستند.به نظر می رسد که در این تعریف، افراط گری مد نظر بوده باشد.
توضیح:نگاه به خصوصیات "حرکت"نشان می دهد که شتاب و هدر رفتن نیرو یکی از انواع ویژگی هاست.نوع حرکت تنها نشان دهنده شدت و ضعف آن است و تفاوت اساسی میان آن ها وجود ندارد.افراط و بیش از اندازه سرعت رفتن یا نرفتن، در درون حرکت وجود دارد.
خصلت حرکت های بدون برنامه، در عدم نظارت بر این ویژگی هاست.تربیت بدون شک یک حرکت حساب شده است.گاه دچار افراط شده و از حدود خود منحرف می شود.این عارضه به وسیله عوامل مختلفی قابل تصور است.
برنامه های شتاب زده و بدون تفکر، یکی از آن هاست.رشد و تعالی برای تربیت دان یک هدف مقدسی است اما با زیاده روی منافات دارد.تربیت امری صبر پذیر و زمان بر است.بسیاری از شکست های تربیتی در طول تاریخ، به دلیل عدم توجه به تحمل گرایی است.
پس، نتایج تربیتی را نمی توان به سرعت به دست آورد.طاقت و صبر و در نهایت تحمل، اساس حرکت های تربیتی است.تربیت دانی که از افراط گرایی دفاع می کند، برای ما تنها یک اسم را یدک می کشد.
البته افراط در تربیت تنها مختص به مراکز تربیتی رسمی نیست.مشکل اینجاست که افراد غیر متخصص، افراط در خانه را نمی بینند و شاید باور ندارند.در یک کلام، افراط در تربیت در تمامی محیط های قابل تصور، وجود دارد.
نمونه هایی از افراط گرایی در تربیت را می توان بدین شکل مطرح کرد.انضباط شدید، تکالیف فراتر از توانایی ها، زمان طولانی حضور در کلاس، زمان نامناسب اجرای برنامه ها، استفاده از وسایل غیر تربیتی، محتوای تربیتی سنگین، مطالب غیر آموزشی، درگیری های لفظی، تنبیهات متفاوت، تشویق های بیش از انتظار و در نهایت فشارهای دور از توان از جمله آن هاست.
افراط گرایی از طرف تربیت دانان متخصص هرگز روی نمی دهد.تفاوت های فردی را پذیرفتن، نوعی گریز از افراط گرایی است.توجه به استعدادهای متفاوت افراد، جنس تربیت شوندگان، سن ان ها، پیشینه خانوادگی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و شخصیتی، خط بطلانی بر افراط گرایی است.
تاریخ تعلیم و تربیت نشان می دهد که بدترین افراط ها از سوی مذهب در دوره قرون وسطی صورت گرفته است. گرچه زمان، تغییر یافته اما در گوشه و کنار دنیا، اعتقادات افراطی بسیاری، تربیت خود را بر همین اساس شکل می دهند.باورهای غلط فرهنگی و اعتقادی، اساس بسیاری از افراط گرایی های تربیتی است.