وقتی انسان جرأت می‌کند به تولد، مرگ و رستاخیزش سلام بدهد!

شوشان - دکتر لفته منصوری :
در آیه سی‌وسوم سوره مبارکه مریم، کلامی طنین می‌افکند که هم‌زمان انسانی و الهی است؛ زمینی و آسمانی؛ آرام و در عین حال تکان‌دهنده:
«وَالسَّلَامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَيَوْمَ أَمُوتُ وَيَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا».
سلامی که نه از سر عادت، بلکه از اوج یقین ادا می‌شود؛ سلامی که حضرت عیسی علیه‌السلام آن را نه به دیگری، بلکه به خویشتن خویش می‌فرستد؛ خویشتنی که در پناه امنیت الهی ایستاده است.
این آیه، آن‌گونه که آیت‌الله مکارم شیرازی در تفسیر نمونه توضیح می‌دهند، به سه موطنِ دشوار در سرنوشت انسان اشاره دارد: روز تولد، روز مرگ و روز بعث. سه گذرگاه بحران‌خیز که انسان در هر یک از عالمی به عالمی دیگر منتقل می‌شود. سلام الهی در این آیه، نشانه احاطه لطف و عافیت خداوند بر بندگان خاص اوست؛ سپری از آرامش در دل طوفان انتقال.
اما آنچه این معنا را به تجربه‌ای زنده بدل می‌کند، تلاوت مرحوم شیخ راغب مصطفی غلوش است؛ تلاوتی که شنونده را نه‌فقط با معنا، بلکه با احساس آیه روبه‌رو می‌سازد.
در این‌باره، استاد دکتر مهدی دغاغله، قرآن‌پژوه خوزستانی، با نگاهی موسیقیایی ـ تفسیری به این تلاوت، نکته‌ای دقیق و راهگشا را یادآور می‌شود: مرحوم غلوش در آیه ۳۳ سوره مریم، آگاهانه از نغمه رباعی بیات بهره می‌گیرد؛ مقامی که ذاتاً حامل تأمل، دوراندیشی و مکث‌های معنایی است.
به‌بیان دکتر دغاغله، این نغمه، سه مرحله بنیادین حیات انسان را به‌گونه‌ای لطیف و هدفمند تقسیم‌بندی لحنی می‌کند:
در «یوم وُلدتُ»، نغمه، رنگ آغاز دارد؛ آرام، مراقب و گشوده.
در «یوم أموتُ»، صدا سنگین می‌شود؛ وقار می‌یابد، سکوت می‌سازد و پذیرش را القا می‌کند.
و در «یوم أُبعثُ حَيًّا»، لحن دوباره اوج می‌گیرد؛ نه با هیجان، بلکه با اطمینان و امنیت.
از منظر موسیقی قرآنی، سلام حضرت عیسی علیه‌السلام به خویشتن، اوج عزت نفس الهی است؛ انسانی که آن‌چنان در مدار قرب الهی قرار گرفته که می‌تواند به حساس‌ترین لحظات وجودی خویش سلام بفرستد، بی‌آنکه دچار خوف شود. سلامی که امتداد آن را در توصیه الهیِ «السلام علینا و علی عبادالله الصالحین» می‌یابیم؛ سلامی که از خدا آغاز می‌شود و به انسان مؤمن بازمی‌گردد.
در پایان آیه، آنجا که مرحوم غلوش عبارت «ذلک عیسی بن مریم» را به‌صورت قفله‌ای دلربا اجرا می‌کند، مخاطب احساس می‌کند این سلام، تنها روایت یک پیامبر نیست؛ بلکه دعوتی است عمومی. دعوتی به این اطمینان که اگر انسان در مسیر ایمان، صدق و بندگی گام بردارد، می‌تواند امیدوار باشد که در آن سه موطنِ وحشتناک، تنها نخواهد ماند.
شنیدن این تلاوت، تجربه‌ای است از نزدیکی؛ نزدیکی به خدایی که نه‌تنها سلام می‌دهد، بلکه به انسان جرأت می‌بخشد تا با ایمان، به تولدش سلام کند، با آرامش به مرگش سلام بفرستد و با امید، چشم‌انتظار بعث خویش بماند. اینجاست که صوت، به معنا تبدیل می‌شود و معنا، به ایمانی سرشار از امید، کرامت و آرامش.

📌 اهواز – پنجشنبه ۱۶ بهمن‌ماه ۱۴۰۴