برچسب‌زنی اتحادیه اروپا: نشانه درماندگی یا اشتباه راهبردی؟

شوشان ـ صالح محمدیان :

تصمیم اخیر اتحادیه اروپا در برچسب‌زنی به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بیش از آنکه اقدامی برخاسته از تحلیل امنیتی باشد، نشانی آشکار از دنباله‌روی سیاسی و نادیده گرفتن واقعیت‌های پیچیده منطقه‌ای است. این اقدام را باید در بستر روابط بین‌الملل و بازی‌های سیاسی قدرت تحلیل کرد، نه در چهارچوب مبارزه واقعی با تروریسم.

سپاه پاسداران برای ملت ایران تنها یک نهاد نظامی نیست؛ این نهاد در بافت اجتماعی، تاریخی و امنیتی کشور تنیده شده و نقشی بی‌بدیل در مقابله با تروریسمی ایفا کرده که منشأ شکل‌گیری آن را بسیاری در سیاست‌های غرب می‌دانند. عملکرد سپاه در مبارزه با گروه‌هایی مانند داعش، حتی به صورت غیررسمی از سوی نهادهای امنیتی منطق‌العملی پذیرفته شده است. بنابراین، این اقدام بیشتر یک بازی سیاسی و ابزاری برای تحت فشار قرار دادن ایران تلقی می‌شود تا یک ارزیابی عینی.

از منظر حقوق بین‌الملل نیز این اقدام با چالش‌های جدی مواجه است. سپاه پاسداران بخشی رسمی و به‌رسمیت‌شناخته‌شده از نیروهای مسلح یک دولت عضو سازمان ملل است. در حقوق بین‌الملل، اعمال نیروهای مسلح رسمی دولتها ذیل مفهوم «اقدامات دولتی» قرار می‌گیرد و تعریف الزام‌آور و مورد اجماعی که نیروهای مسلح یک دولت را «سازمان تروریستی» بداند، وجود ندارد. این امر، اقدام اتحادیه اروپا را بیشتر به یک «برچسب سیاسی» شبیه می‌سازد تا حکمی حقوقی.

پیامد این تصمیم برای اعتبار اتحادیه اروپا به عنوان یک بازیگر مستقل بین‌المللی، مخرب‌تر از تأثیر آن بر ایران است. این اقدام، تناقض و معیار دوگانه در رفتار غرب را آشکار می‌کند. اتحادیه‌ای که خود برخی از کشورهای عضو آن، در ایجاد ناامنی در مناطق مختلف نقش داشته‌اند، امروز صلاحیت اخلاقی خود را برای چنین داوری‌هایی زیر سؤال برده است. این ناهماهنگی، از اقتدار و اعتبار اتحادیه اروپا می‌کاهد.

نتیجه نهایی اما تقویت انسجام داخلی در ایران خواهد بود. تجربه تاریخی نشان داده است که چنین فشارها و برچسب‌های خارجی، نه تنها تضعیف‌کننده نیست، بلکه همبستگی ملی و حمایت مردمی از نهادهای دفاعی را افزایش می‌دهد.

 این اقدام نابخردانه، بار دیگر بر وحدت ملت ایران و نهادهایش خواهد افزود و نتیجه معکوس برای طراحان آن به همراه خواهد آورد.