ضرورت ارتقای فوری و همه‌جانبه پدافند عامل و غیرعامل کشور

شوشان ـ عبدالرحمن نیک سرشت :

تحولات امنیتی سال‌های اخیر و به‌ویژه رخدادهای پرتنش و درگیری‌های محدود اما پرشدت در ماه‌های اخیر، از جمله تقابل‌های نظامی و امنیتی با رژیم اسرائیل و ایالات متحده آمریکا، نشان داده است که ماهیت تهدیدات علیه کشور، به‌طور قابل توجهی پیچیده‌تر و چندلایه‌تر شده است. این رخدادها همه سال در مقاطعی در قالب جنگ‌های کوتاه‌مدت و درگیری‌های چندروزه بروز یافتند، بیانگر آن است که دشمنان جمهوری اسلامی ایران در پی اجرای راهبردی هستند که هدف آن وارد آوردن فشار هم‌زمان به زیرساخت‌های حیاتی، مراکز نظامی، صنعتی، اقتصادی، حاکمیتی، اداری و حتی محیط‌های شهری کشور است.
پس بنابراین تجربه همه ی تحولات به‌روشنی نشان می‌دهد که دشمنان با بهره‌گیری از ابزارهای متنوعی نظیر، ترور سران، عملیات هوایی، جنگ سایبری، خرابکاری صنعتی، عملیات اطلاعاتی و جنگ روانی تلاش می‌کنند تا ساختارهای حیاتی کشور را تحت فشار قرار دهند. در چنین شرایطی، ضرورت بازنگری جدی در سطح آمادگی پدافندی کشور بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود.
لذا، یکی از مهم‌ترین درس‌های این رخدادها آن است که امنیت پایدار تنها با اتکاء به یک بُعد از توان دفاعی حاصل نمی‌شود. پس ترکیب مؤثر و هماهنگ میان پدافند عامل و پدافند غیرعامل می‌تواند به‌صورت واقعی در افزایش بازدارندگی، کاهش آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها و ارتقای تاب‌آوری ملی نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کند. نکته ی حائز اهمیت مسأله در پدافند عامل با استفاده از سامانه‌های دفاعی، دفاع هوایی، سامانه‌های هشدار زودهنگام، جنگ الکترونیک و سایر ابزارهای دفاعی وظیفه مقابله مستقیم با تهدیدات را بر عهده دارد و می‌تواند بسیاری از حملات را پیش از رسیدن به اهداف خنثی کند. در مقابل، پدافند غیرعامل با مجموعه‌ای از اقدامات پیشگیرانه مانند مقاوم‌سازی تأسیسات، پراکندگی مراکز حساس، ایجاد سامانه‌های جایگزین، افزایش ایمنی زیرساخت‌ها و طراحی مناسب شهری و صنعتی، میزان آسیب‌پذیری کشور را در برابر تهدیدات کاهش می‌دهد.
آری، تجربه‌های جهانی نیز نشان می‌دهد کشورهایی که به‌طور هم‌زمان این دو حوزه را تقویت نمایند، توانسته سطح بازدارندگی و تاب‌آوری ملی خود را به شکل قابل توجهی افزایش دهند. بر همین اساس، ترکیب هماهنگ پدافند عامل و غیرعامل می‌تواند به‌عنوان یکی از مؤثرترین راهکارهای دفاعی برای حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی و کاهش خسارات احتمالی در شرایط بحران مورد توجه جدی قرار گیرد.
لذا، در این راستا، ارتقای سطح پدافند در تمامی حوزه‌ها امری ضروری است، از جمله زیرساخت‌های انرژی، صنعت، حمل‌ونقل، ارتباطات، مراکز اداری و حاکمیتی، مراکز درمانی، مجتمع‌های مسکونی و تجاری و سایر مراکز حساس کشور، با جدیت و سرعت بیشتری دنبال شود. اجرای کامل الزامات پدافند غیرعامل در طراحی، ساخت و بهره‌برداری از تأسیسات و زیرساخت‌ها می‌تواند نقش مهمی در افزایش ایمنی و کاهش آسیب‌پذیری کشور داشته باشد.
بدیهی است تحقق این هدف نیازمند اراده مدیریتی جدی، هماهنگی میان همه ی دستگاه‌های مختلف است و توجه ویژه به الزامات ایمنی - پدافندی در برنامه‌ریزی‌ها و طرح‌های توسعه‌ای کشور است. امید است با توجه به شرایط منطقه‌ای و تجربیات به‌دست‌آمده از رخدادهای اخیر، اقدامات مؤثر و هماهنگی برای تقویت زیرساخت‌های دفاعی و افزایش تاب‌آوری ملی در دستور کار قرار گیرد.