معمای مالی بیمارستان‌هایی که از بیماری تغذیه می‌کنند!! 

شوشان ـ غلامعباس دیناروند :

گزارش اخیر از یکی از دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور تصویری شفاف از یک نابسامانی ساختاری در نظام سلامت ارایه می‌دهد‌؛بیمارستان‌هایی که با وجود اشتهای سیری‌ناپذیر برای ارایه خدمات درمانی علاوه بر آنکه به سوددهی نرسیده‌اند با کسری بودجه‌ای عمیق دست‌وپنجه نرم می‌کنند این پارادوکس آشکار،ریشه در سیاست‌های درمان‌محوری دارد که در آن منابع مالی دانشگاه‌ها عملا به درآمد حاصل از پذیرش و مداخلات بیمارستانی گره خورده است.
وقتی موتور تامین مالی یک نظام سلامت بر حجم خدمات (و نه پیامدهای سلامت) استوار باشد منطق اقتصادی ایجاب می‌کند که بازیگران اصلی (از مدیر بیمارستان تا پزشک درمانگر) ناخودآگاه به سمت تقاضای القایی سوق یابند. در این مدل، بستری شدن و تجویز پاراکلینیک‌های زاید و افزایش طول اقامت بیمار دیگر خطا نیست بلکه عقلانیت درآمدزا تلقی می‌شوند!! با این حال،نکته عجیب این است که همین مکانیسم نیز نتوانسته کسری تراز عملیاتی را پوشش دهد چراکه هزینه‌های سربار، نیروی انسانی و تجهیزات تهاجمی از درآمد ناخالص حاصل از تولید بیماری پیشی گرفته است.
واقعیت تلخ آن است که تا زمانی که بودجه دانشگاه‌های علوم پزشکی وابستگی تام به چرخه (بیمار بستری کن – خدمات گران انجام بده – درآمد کسب کن) داشته باشد هم برنامه جامع پیشگیری مانند پزشکی خانواده به حاشیه رانده می‌شود و هم مدیر ارشد سلامت یک استان ناگزیر میان سلامت ماندن مردم و بقای مالی بیمارستان‌های خود یکی را انتخاب خواهد کرد انتخاب او در ساختار کنونی از پیش رقم خورده است: تامین اعتبار از جیب بیماری جامعه. 
مادام که این معمای نادرست حل نشود هم کسری بودجه و هم کاهش سرمایه اجتماعی نظام سلامت به بزرگ‌ترین هزینه پنهان تبدیل خواهد شد.