رسانه و رسالت اجتماعی

شوشان ـ منوچهر برون :

رسانه تنها یک ابزار انتقال خبر نیست؛ رسانه، حافظه‌ی جمعی یک جامعه است، آینه‌ای که واقعیت را بازمی‌تاباند و گاه آن را شکل می‌دهد. در جهانی که سرعت گردش اطلاعات از سرعت اندیشه پیشی گرفته، رسالت اجتماعی رسانه بیش از هر زمان دیگری حساس، تعیین‌کننده و اخلاقی شده است. رسانه می‌تواند جامعه را به آگاهی برساند یا آن را به بی‌حسی بکشاند؛ می‌تواند چراغ راه باشد یا مه‌ساز مسیر.
رسالت اجتماعی رسانه از نقطه‌ای آغاز می‌شود که خبر، از سطح اطلاع‌رسانی صرف عبور کرده و به «مسئولیت» می‌رسد. مسئولیت در برابر حقیقت، در برابر انسان و در برابر آینده. رسانه متعهد، نه تنها آنچه هست را روایت می‌کند، بلکه می‌پرسد چرا چنین است و چه باید کرد. این پرسشگری، جوهره‌ی نقش اجتماعی رسانه است؛ نقشی که بدون آن، رسانه به تریبونی خنثی یا حتی مخرب بدل می‌شود.
در جامعه‌ای که با چالش‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کند، رسانه می‌تواند نقش پیونددهنده‌ی آگاهی و عمل را ایفا کند. پرداختن به مسائلی چون آسیب‌های اجتماعی، سلامت عمومی، هویت فرهنگی و عدالت اجتماعی، زمانی معنا می‌یابد که رسانه از موضع دغدغه سخن بگوید، نه صرفاً از جایگاه تماشا. زبان رسانه، اگرچه باید دقیق و مستند باشد، اما نباید از روح انسانی تهی شود. گاه یک روایت صادقانه، تأثیری عمیق‌تر از صدها آمار خشک دارد.
بعد ادبی رسانه، همان جایی است که کلمه جان می‌گیرد. رسانه‌ای که از ظرفیت‌های ادبی، روایت‌گری و تصویرسازی بهره می‌برد، می‌تواند دل مخاطب را درگیر کند و اندیشه‌اش را به حرکت وادارد. ادبیات در رسانه، نه تزئین کلام، که راهی برای نزدیک شدن به حقیقت انسانی است؛ حقیقتی که در لابه‌لای زندگی روزمره، دردها و امیدها پنهان شده است.
اما رسالت اجتماعی رسانه بدون اخلاق، به انحراف می‌انجامد. بزرگ‌نمایی، سیاه‌نمایی، هیجان‌سازی و قربانی‌کردن حقیقت برای جذب مخاطب، خیانتی است به اعتماد عمومی. رسانه مسئول می‌داند که هر تیتر، هر تصویر و هر واژه، می‌تواند بر رفتار و نگرش جامعه اثر بگذارد. از همین‌رو، صداقت، انصاف و تعهد، ستون‌های اصلی کار رسانه‌ای‌اند.
در نهایت، رسانه زمانی به رسالت اجتماعی خود وفادار مانده است که در کنار مردم بایستد؛ صدای بی‌صداها باشد، پرسشگر قدرت، و همراه آگاهی. رسانه اگر وجدان بیدار جامعه نباشد، تنها پژواکی است در هیاهوی بی‌پایان خبرها. رسالت اجتماعی رسانه، پاسداری از انسان است؛ انسانی که حق دارد بداند، بیندیشد و آگاهانه انتخاب کند.